Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), emekli maaşlarıyla ilgili dikkat çeken bir rapor yayımladı. Rapora göre, aynı prim gününe ve benzer kazanca sahip sigortalıların emekli aylıkları arasında, başvuru yapılan yıla göre ciddi farklar oluşuyor. Özellikle enflasyon ve büyüme verilerine bağlı olarak hesaplanan emekli maaşlarında, 2026 yılında emekli olacak kişilerin 2025 yılına kıyasla daha düşük aylık alabileceği uyarısı yapıldı. KDK, bu durumun hem bireysel mağduriyetlere yol açtığını hem de sosyal güvenlik sistemine olan güveni zedelediğini belirtti.
MAAŞ HESAPLAMASINDA BAŞVURU YILI BELİRLEYİCİ HALE GELDİ
KDK'nın incelediği dosyalar, 2024 ve 2025 yıllarında emeklilik başvurusu yapan sigortalıların maaşlarının karşılaştırılmasıyla dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Aynı prim gününe ve kazanç seviyesine sahip kişilerin, başvuru yapılan yıla göre yüzde 30’a varan farklarla maaş bağlandığı tespit edildi. Bu farklılığın temelinde, emekli aylığı hesaplamasında kullanılan güncelleme katsayısının, başvuru yapılan yıldaki ekonomik verilere göre değişmesi yatıyor.
2026’DA EMEKLİ OLANLARIN MAAŞI DAHA DÜŞÜK OLABİLİR
Raporda, yüksek enflasyonun yaşandığı dönemlerin ardından daha düşük enflasyon oranlarının görülmesi hâlinde, aynı şartlara sahip bireylerin farklı maaşlarla emekli olmasının kaçınılmaz olduğu vurgulandı. Bu hesaplama sistemi nedeniyle 2026 yılında emekli olacakların, 2025 yılında emekli olanlara göre daha düşük aylık alabileceği değerlendiriliyor. KDK, bu durumun sürdürülebilirliği tehdit ettiğini ve adalet duygusunu zedelediğini ifade etti.
DÜZENLEME ŞART: SİSTEMDE ADALET BOZULUYOR
Emekli aylıkları arasındaki farkların kalıcı hale gelmemesi gerektiğini belirten KDK, sosyal güvenlik sisteminin adil, istikrarlı ve öngörülebilir bir yapıya kavuşturulması gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde, sigortalıların emeklilik kararlarını çalışma süresine göre değil, başvuru zamanlamasına göre vermeye başladığı ve bu durumun da yıl sonu gibi belirli dönemlerde SGK’ya başvuru yoğunluğu oluşturduğu kaydedildi.
YOĞUN BAŞVURULAR SİSTEMİ ZORLUYOR
KDK’nın raporunda, dönemsel başvuruların Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinde iş yükünü artırdığı ve sistemin aktüeryal dengesini tehdit ettiği belirtildi. Ayrıca erken emeklilik eğiliminin artmasının, prim gelirlerini azaltabileceği ve emekli aylığı ödemelerini yükseltebileceği değerlendirildi.
KAYIT DIŞI ÇALIŞMA RİSKİNE DE DİKKAT ÇEKİLDİ
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden bazı sigortalıların, sosyal güvenlik destek primi nedeniyle kayıt dışı çalışmaya yönelebileceğine dair uyarılar da raporda yer aldı. Bu durumun da sosyal güvenlik sistemi üzerindeki baskıyı artırabileceği ifade edildi.