ABD’de 41 binden fazla okulun verileriyle hazırlanan yeni araştırma, okullarda telefon yasağı uygulamalarına dair tartışmayı yeniden alevlendirdi. Stanford, Duke, Pennsylvania ve Michigan Üniversiteleri tarafından yürütülen çalışmada, cep telefonu kullanımının ciddi biçimde azaldığı görülse de öğrencilerin test sonuçlarında kayda değer bir yükseliş tespit edilmedi. Araştırma, sınıf içindeki dikkat seviyesinden disiplin süreçlerine kadar birçok başlığı mercek altına alırken, uzmanlar dijital dikkat dağınıklığının yalnızca telefonlarla sınırlı olmadığına dikkat çekiyor.
TELEFON YASAĞI EKRAN KULLANIMINI AZALTTI
ABD Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosu’nun (NBER) yayımladığı çalışmada, 2018-2025 yılları arasında farklı eyaletlerde uygulanan telefon yasakları incelendi. Özellikle “kilitli kılıf sistemi” kullanılan okullarda öğrencilerin ders sırasında telefona erişimi büyük ölçüde sınırlandı.
Araştırma verilerine göre sınıf içindeki telefon kullanımı yüzde 61 seviyesinden yüzde 13’e kadar düştü. Okul kampüslerinden gönderilen cep telefonu sinyallerinde ise yaklaşık yüzde 30’luk gerileme kaydedildi. Bu tablo, okullarda telefon yasağı uygulamalarının teknik anlamda etkili olduğunu ortaya koydu.
Ancak araştırmacılar, ekran kullanımındaki düşüşün akademik başarıya aynı ölçüde yansımadığını belirtti. Test skorları, devamsızlık oranları ve sınıf içi akademik katılım verilerinde belirgin bir değişim görülmedi. Çalışmada, telefon yasağının başarı üzerindeki etkisi için “neredeyse sıfır” ifadesi kullanıldı.
ÖĞRETMENLER SINIF ATMOSFERİNİN DEĞİŞTİĞİNİ SÖYLÜYOR
Akademik sonuçlar beklentileri karşılamasa da öğretmenlerin gözlemleri farklı bir tablo ortaya koydu. Araştırmaya katılan birçok öğretmen, telefon yasağı sonrasında öğrencilerin derslere daha fazla odaklandığını ifade etti.
Öğrencilerin ders sırasında ekranla daha az ilgilenmesi, sınıf içindeki dikkat dağınıklığını azaltırken yüz yüze iletişimi de artırdı. Özellikle teneffüslerde öğrencilerin birbirleriyle daha fazla konuştuğu ve sosyal etkileşimin güçlendiği gözlendi.
Uzmanlara göre bu durum, okullarda telefon yasağı uygulamalarının yalnızca not ortalaması üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini gösteriyor. Çünkü eğitim ortamındaki sosyal denge, öğrencilerin psikolojik gelişimi ve iletişim becerileri de bu süreçten doğrudan etkileniyor.
DİSİPLİN CEZALARI İLK DÖNEMDE ARTTI
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer sonucu disiplin verilerinde ortaya çıktı. Telefon yasağının ilk uygulanmaya başladığı dönemde disiplin cezalarında ortalama yüzde 16 artış yaşandı.
Araştırmacılar, bu yükselişin büyük bölümünün kurallara uymayan öğrencilerden kaynaklandığını belirtti. Özellikle ilk aylarda telefonlarını gizlice kullanmaya çalışan öğrenciler nedeniyle okul yönetimleri daha sık müdahalede bulundu.
Ancak zaman içinde öğrencilerin yeni sisteme uyum sağlamasıyla birlikte disiplin sorunlarının azalma eğilimine girdiği aktarıldı. Eğitim uzmanları, yasakların tek başına yeterli olmayacağını, öğrencilerin dijital alışkanlıklarının uzun vadeli eğitim politikalarıyla yönetilmesi gerektiğini vurguluyor.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuncay Dilci de dikkat dağınıklığının artık yalnızca telefonlarla açıklanamayacağını söyledi. Dilci’ye göre çocukların zihinsel dünyası büyük bir dijital ekosistem içinde şekilleniyor ve bu nedenle sadece cihazları toplamak sorunu tamamen çözmüyor.
ÇİN’DE TELEFON KULLANIMI VELİ İZNİNE BAĞLI
Dünyada birçok ülke farklı telefon yasağı modellerini uygulamaya devam ediyor. Fransa’da 3-15 yaş arasındaki öğrenciler için cep telefonu kullanımı tamamen yasaklanırken, Hollanda ortaokullarda telefon ve tablet kullanımını sınırlandırdı.
İtalya’da sınıflardan telefonlar çıkarılırken ödevlerde yeniden kalem ve kağıt kullanımına dönüş tartışılıyor. Avustralya ise “ilk zilden son zile kadar telefonsuz okul” modeliyle dikkat çekiyor.
Çin’de uygulanan sistem daha da sıkı kurallara dayanıyor. 2021’de yürürlüğe giren düzenlemeye göre öğrenciler okula yalnızca yazılı veli izniyle telefon getirebiliyor. İngiltere’de ise merkezi bir yasak bulunmasa da okulların büyük bölümü kendi kurallarını uyguluyor.
DÜNYADA OKULLARDA TELEFON YASAĞI UYGULAMALARI
Ülke Uygulama
Fransa 3-15 yaş arasında tam telefon yasağı
Hollanda Ortaokullarda akıllı cihaz yasağı
İtalya Sınıflarda telefon kullanımı yasak
Avustralya Telefonsuz okul modeli
Çin Veli izni olmadan telefon yasak
Yeni Zelanda Ders saatlerinde ülke çapında yasak
İngiltere Okul bazlı telefon kuralları
