İZMİT KÖRFEZİ’Nİ AĞLATAN GÜN
1 Mart 1958’de, Türkiye Denizcilik İşletmeleri’ne ait Üsküdar adlı şehir hatları vapuru, İzmit–Gölcük seferini yaparken İzmit Körfezi açıklarında şiddetli fırtınaya yakalandı. İzmit’ten hareket ettikten kısa süre sonra Derince yakınlarında kontrolden çıkan vapur, yan yatarak alabora oldu ve battı. O gün körfezde yaşananlar, yalnızca Kocaeli’nin değil, tüm Türkiye’nin yüreğine kazındı.
TÜRKİYE’NİN EN ÖLÜMCÜL SİVİL DENİZ KAZASI
Üsküdar Vapuru Faciası, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde meydana gelen en ölümlü sivil deniz kazası olarak kayıtlara geçti. Resmî rakamlar 392 can kaybını işaret etse de, yolcu sayısına dair net bir kayıt tutulmaması nedeniyle gerçek sayının çok daha yüksek olduğu ifade ediliyor. Bazı kaynaklar 200–300, görgü tanıkları ise 400 ila 500 yolcunun hayatını kaybettiğini belirtiyor.
VAPURDAKİLERİN ÇOĞU ÖĞRENCİYDİ
1950’li yıllarda Karamürsel ve Gölcük’te lise bulunmaması, kara ulaşımının da kısıtlı olması nedeniyle öğrenciler ekonomik ve pratik bir seçenek olan vapur yolculuğunu tercih ediyordu. Cumartesi günleri yarım gün eğitim verilmesi sebebiyle, öğle tatilinde vapura binen yolcuların büyük bölümünü İzmit Lisesi ve İzmit Sanat Enstitüsü öğrencileri oluşturuyordu. Facia sonrası yalnızca yaklaşık 40 kişinin kurtulabildiği, diğer yolcuların dalgalar arasında kaybolduğu kayıtlara geçti.
FIRTINA, KAPTAN KÖŞKÜ VE ÇARESİZLİK
Derince açıklarında şiddetlenen fırtına sırasında, büyük bölümü ahşap olan vapurun kaptan köşkü yerinden koptu. Kumandasız kalan Üsküdar, kısa sürede yan yatarak battı. Bazı kayıtlarda vapurun ikiye ayrıldığına dair ifadeler de yer aldı. Gölcük’teki Donanma Komutanlığı’ndan hareket eden denizaltı ve savaş gemileri yardıma koşsa da, denize düşen yolcuların ancak küçük bir bölümü kurtarılabildi.
FACİADAN SONRA ATILAN ADIMLAR
Bu büyük acının ardından Gölcük Barbaros Hayrettin Lisesi kuruldu. Facia, bölgedeki eğitim ve ulaşım politikalarının yeniden değerlendirilmesine de zemin hazırladı. Ancak kaybedilen yüzlerce can, İzmit Körfezi’nin sessiz tanıkları olarak hafızalarda kaldı.
BELGESELLE HATIRALAR YENİDEN CANLANDI
Facia, 2013 yılında yönetmen Berk Erözer tarafından çekilen 72 Numaralı Üsküdar adlı belgeselle yeniden gündeme geldi. Belgeselin gala gecesinde kazazedeler, aradan geçen 58 yılın ardından ilk kez bir araya gelerek o kara günü bir kez daha hatırladı.
Aradan 68 yıl geçmesine rağmen, Üsküdar Vapuru Faciası İzmit’in ve Türkiye’nin ortak hafızasında derin bir yara olarak yaşamaya devam ediyor.