Akaryakıt fiyatları küresel petrol piyasalarında yaşanan dalgalanmaların etkisiyle yeniden gündemin üst sıralarına çıktı. ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan ve etkisini sürdüren savaşın enerji piyasaları üzerindeki baskısı devam ederken petrol fiyatlarında sert hareketler görülüyor. Türkiye’de ise akaryakıt fiyatlarının tüketiciye etkisini sınırlamak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi devreye giriyor. Son gelişmelerin ardından gece yarısı benzinde 3 lira, motorinde ise 4 lira 58 kuruşluk indirim yapıldı. Ancak eşel mobil sistemi nedeniyle bu indirimin yalnızca bir bölümü pompa fiyatlarına yansıdı. Böylece benzinde 75 kuruş, motorinde ise 1 lira 15 kuruşluk indirim sürücüler tarafından doğrudan hissedildi.
BENZİN VE MOTORİN FİYATLARINA İNDİRİM
Küresel petrol fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Son düzenlemeyle birlikte benzinin litre fiyatında 3 lira, motorinin litre fiyatında ise 4 lira 58 kuruşluk indirim yapıldı. Ancak uygulanan eşel mobil sistemi nedeniyle bu indirimin önemli bir bölümü vergi mekanizması üzerinden dengelendi.
Bu nedenle indirimin tamamı pompa fiyatlarına yansımadı. Sürücüler için benzinde 75 kuruş, motorinde ise 1 lira 15 kuruşluk bir düşüş gerçekleşti.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 5 Mart’ta yaptığı açıklamada akaryakıt fiyatlarındaki artışların yaklaşık yüzde 75’inin vergiler üzerinden karşılandığını duyurmuştu. Bu uygulama sayesinde uluslararası petrol fiyatlarında yaşanan sert artışların tüketiciye doğrudan yansımasının önüne geçilmeye çalışılıyor.
BÜYÜK ŞEHİRLERDE GÜNCEL AKARYAKIT FİYATLARI
Yapılan indirimin ardından Türkiye’nin üç büyük şehrinde akaryakıt fiyatları yeniden güncellendi. Şehirlere ve yakıta göre litre fiyatları şu şekilde:
İstanbul Avrupa Yakası
Benzin: 60,39 TL
Motorin: 64,16 TL
LPG: 30,49 TL
İstanbul Anadolu Yakası
Benzin: 60,23 TL
Motorin: 64,00 TL
LPG: 29,89 TL
Ankara
Benzin: 61,35 TL
Motorin: 65,27 TL
LPG: 30,37 TL
İzmir
Benzin: 61,63 TL
Motorin: 65,55 TL
LPG: 30,29 TL
Fiyatların şehirler arasında farklılık göstermesinde dağıtım maliyetleri, lojistik giderler ve yerel piyasa koşulları etkili oluyor.
EŞEL MOBİL SİSTEMİ NASIL ÇALIŞIYOR
Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının tüketici üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi, petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların vergi üzerinden dengelenmesini sağlıyor.
Bu sistemde uluslararası petrol fiyatları veya döviz kuru nedeniyle akaryakıt fiyatlarında oluşan artışlar, Özel Tüketim Vergisi’nden karşılanıyor. Aynı zamanda bu tutara bağlı olarak hesaplanan Katma Değer Vergisi’nden de vazgeçiliyor.
Örneğin akaryakıt fiyatına 10 liralık bir zam gelmesi durumunda bu tutarın yalnızca yaklaşık 2,5 lirası doğrudan pompa fiyatına yansıyor. Kalan 7,5 liralık bölüm ise vergi indirimi yoluyla dengeleniyor. Böylece fiyat artışlarının tüketici üzerindeki etkisi sınırlı tutuluyor.
PETROL FİYATLARI 100 DOLARIN ÜZERİNE ÇIKTI
Orta Doğu’da tırmanan çatışmalar küresel enerji piyasalarında yeni bir dalgalanmaya yol açtı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından petrol fiyatları yeniden 100 doların üzerine çıktı.
Brent petrol fiyatı yüzde 10,5’e varan artışla 101,59 dolara kadar yükselirken ABD ham petrolü (WTI) ise 96 dolar seviyesine yaklaşarak son dönemin en yüksek seviyelerinden birine ulaştı. Bu yükseliş, enerji arzında kesinti yaşanabileceğine yönelik endişeleri artırdı.
Bölgeden gelen bilgilere göre Umman, önlem amacıyla Mina Al Fahal petrol terminalindeki tüm gemilerin bölgeden ayrılmasını sağladı. Hürmüz Boğazı dışında bulunan bu terminal, Orta Doğu petrolünün dünya piyasalarına ulaştırılmasında kritik öneme sahip limanlardan biri olarak biliniyor.
KÜRESEL ENERJİ PİYASALARINDA BELİRSİZLİK ARTIYOR
Petrol fiyatlarının yeniden 100 doların üzerine çıkması, dünya genelinde enerji maliyetlerinin artabileceği yönündeki endişeleri güçlendirdi. Özellikle petrol ithalatına bağımlı ülkelerde akaryakıt fiyatlarının yükselmesi ve ekonomik baskının artması bekleniyor.
Uzmanlar, Orta Doğu’daki gerilimin devam etmesi halinde petrol fiyatlarında oynaklığın sürebileceğini ve bunun küresel piyasalarda yeni dalgalanmalara yol açabileceğini belirtiyor. Bu nedenle birçok ülke enerji tüketimini azaltmaya yönelik önlemler ve fiyat kontrol mekanizmaları üzerinde çalışmaya başladı.
