Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilim ve küresel petrol piyasasındaki sert yükseliş, Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını yeniden gündemin merkezine taşıdı. Özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma ihtimaliyle birlikte petrol arzına yönelik endişeler artarken, bu gelişmeler doğrudan pompa fiyatlarına yansımaya başladı. Sektör kaynaklarına göre benzine ve motorine bu gece yarısından itibaren geçerli olacak yeni zamlar bekleniyor. Peş peşe gelen artışlar nedeniyle Mart ayının başından bu yana akaryakıt fiyatları neredeyse her gün güncellenir hale geldi. Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki küresel dalgalanmanın Türkiye’deki vergi sistemiyle birleşince fiyatların daha hızlı yükseldiğine dikkat çekiyor. Özellikle eşel mobil sistemin sınırına gelinmesi, önümüzdeki dönemde zamların doğrudan tüketiciye yansıyabileceği anlamına geliyor.
BENZİN VE MOTORİNE BU GECE YENİ ZAM GELİYOR
Sektör temsilcilerinden edinilen bilgilere göre, bu gece yarısından itibaren motorin ve benzin fiyatlarında yeni bir artış uygulanacak. Buna göre motorine 96 kuruş, benzine ise 55 kuruş zam yapılması bekleniyor. Son günlerde gelen artışlarla birlikte akaryakıt fiyatlarındaki yükseliş dikkat çekici bir hız kazandı.
Mart ayı içinde gerçekleşen zamlar şöyle sıralandı:
5 Mart: Motorine 3,11 TL, benzine 3,68 TL zam
7 Mart: Benzine 55 kuruş, motorine 1,14 TL zam
8 Mart: Motorine 53 kuruş, benzine 39 kuruş zam
13 Mart (öğle saatleri): Motorine 76 kuruş, benzine 47 kuruş zam
Bu tablo, kısa sürede biriken maliyet baskısının akaryakıt fiyatlarını yukarı çektiğini gösteriyor. Enerji piyasası uzmanları, petrol fiyatlarında kalıcı bir düşüş yaşanmadıkça zamların gündemde kalabileceğini ifade ediyor.
EŞEL MOBİL SİSTEM SINIRINA ULAŞTI
Türkiye’de akaryakıt fiyatlarındaki artışı sınırlamak amacıyla uzun süredir uygulanan eşel mobil sistemi, zamların bir bölümünün devlet tarafından karşılanmasını sağlıyordu. Bu sistemde fiyat artışlarının yalnızca yüzde 25’lik kısmı tüketiciye yansıtılırken, kalan yüzde 75’lik bölüm Özel Tüketim Vergisi’nden (ÖTV) düşülüyordu.
Ancak son dönemdeki hızlı fiyat artışları nedeniyle devletin feragat ettiği vergi miktarı büyük ölçüde eridi. Sektör kaynaklarına göre bu gece yapılacak zamla birlikte sistemin sınırına gelinmiş olacak. Eğer yeni bir yasal düzenleme yapılmazsa eşel mobil mekanizması otomatik olarak devre dışı kalacak. Bu durumda petrol fiyatlarındaki artışlar herhangi bir vergi desteği olmadan doğrudan akaryakıt fiyatlarına yansıyacak.
Uzmanlar, bu gelişmenin özellikle akaryakıt fiyatlarının kısa vadede daha oynak hale gelmesine yol açabileceğini belirtiyor.
AKARYAKIT ZAMLARI ENFLASYONU TETİKLEYEBİLİR
Eşel mobil sistemin devre dışı kalma ihtimali yalnızca akaryakıt kullanıcılarını değil, tüm ekonomiyi yakından ilgilendiriyor. Çünkü akaryakıt fiyatları özellikle nakliye, lojistik ve üretim maliyetlerinin temel unsurlarından biri olarak görülüyor.
Motorin fiyatındaki artışlar, başta gıda olmak üzere birçok üründe taşıma maliyetlerini yükseltiyor. Bu durum da market raflarından tekstil ürünlerine kadar geniş bir yelpazede yeni fiyat artışlarının kapısını aralayabiliyor. Ekonomistler, akaryakıt zamlarının dolaylı etkisinin çoğu zaman doğrudan etkisinden daha güçlü olduğuna dikkat çekiyor.
Son günlerde yapılan sınırlı indirimlerin etkisi tüketiciler tarafından hissedilmeden yeni zamların gelmesi ise fiyat baskısının devam edebileceğine işaret ediyor. Önümüzdeki günlerde enerji piyasalarındaki gelişmeler ve olası yeni düzenlemeler, akaryakıt fiyatlarının yönünü belirleyecek en önemli faktörler arasında yer alacak.