Kocaeli'nin Derince ilçesinde yaşayan Ender Samsa, babasından miras kalan 12 metrekarelik atölyede yıllara meydan okuyan bir zanaatı yaşatıyor. Emekli olduktan sonra tüm zamanını atölyesine ayıran Samsa, geçmişte madenlerde, bisikletlerde ve ilk otomobillerde kullanılan karpit lambalarını yeniden üretiyor. Kömürlükten dönüştürülen küçük çalışma alanında şekilleniyor eserleri; ilgi görüyor hem Türkiye'den hem de yurt dışından. Üstelik yaptığı iş yalnızca bir restorasyon çalışması değil, unutulmaya yüz tutmuş bir üretim kültürünü yeniden görünür kılma çabası aynı zamanda.
Kömürlükten Dünyaya Açılan Bir Zanaat Hikâyesi
Ender Samsa'nın hikâyesi yıllar önce babasının evlerinin kömürlüğünü küçük bir tamirhaneye dönüştürmesiyle başladı. Makine mühendisi olan babasının yanında yetişti, metal işlemeyi öğrendi. Babasının vefatının ardından ise atölyeyi büyüttü, yeni ekipmanlar ekledi ve çalışmalarını daha profesyonel bir noktaya taşıdı.
Bugün o küçük alanda yalnızca antika restorasyonu yapılmıyor. Sanayide bulunması zor parçalar üretiliyor, özel siparişler hazırlanıyor ve geçmişin teknolojileri yeniden hayat buluyor. Özellikle tamamen el işçiliğiyle hazırlanan karpit lambaları, Samsa'nın en fazla ilgi gören çalışmaları arasında yer alıyor. Küçük bir atölye belki ama büyük hedefler barındırıyor içinde.
Tarihi Karpit Lambaları Nasıl Çalışıyor
1800'lü yılların sonlarında yaygın olarak kullanılan karpit lambaları, elektrik öncesi dönemin önemli aydınlatma araçlarından biri olarak biliniyor. Sistem oldukça basit görünüyor dışarıdan bakıldığında. Ancak işin içinde ciddi bir mühendislik hesabı var.
Kalsiyum karbür taşı ile suyun reaksiyona girmesi sonucu asetilen gazı oluşuyor. Lambanın ışığı da bu gaz sayesinde ortaya çıkıyor. Samsa, ürettiği lambalarda güvenliği ön planda tutuyor. Çünkü asetilen gazı yüksek basınç oluşturabiliyor. Bu nedenle tasarladığı özel tanklar yaklaşık 82 bar basınca dayanabilecek şekilde hazırlanıyor. Geleneksel görünüm korunuyor bir yandan, modern güvenlik hesapları da ekleniyor sisteme.
Gençlere Üretimin Değerini Göstermek İstiyor
Ender Samsa'nın amacı yalnızca ürün üretmek değil. Gençlerin el becerilerine yönelmesini, üretime ilgi duymasını istiyor. Bu nedenle yaptığı her çalışmayı bir tür örnek olarak görüyor.
Atölyesinde pirinç çakmaklardan özel tasarım pipolara, dayanıklı saklama kutularından model gemi çapalarına kadar farklı projeler geliştiriyor. Karpit lambaları ise bu çalışmaların en dikkat çekici olanı. Çünkü ona göre geçmişte üretilen birçok eşya uzun yıllar kullanılacak şekilde tasarlanıyordu. Bugün de aynı anlayışı yaşatmaya çalışıyor. Hedefi büyük; Türk ustalarının üretebildiği özgün ürünleri dünyanın farklı ülkelerine tanıtabilmek. Arkasında üretmeye hevesli bir nesil bırakmak istiyor, en çok da bunu önemsiyor.
Ender Samsa'nın Atölyesinde Üretilen Başlıca Ürünler
- El yapımı karpit lambaları
- Antika eşya restorasyonları
- Pirinç çakmaklar
- Özel tasarım pipolar
- Darbeye dayanıklı saklama kutuları
- Model gemiler için el işçiliği parçalar
- Sanayide bulunamayan özel yedek parçalar
