Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, “Dirençli şehir, güçlü gelecek” vizyonu kapsamında yürüttüğü çalışmalara bir yenisini ekledi. Deprem riski yüksek olan bölgede, zemin verileri yapay zekâ destekli yöntemlerle dijital ortama aktarılıyor. 2023 yılında başlatılan Zemin Veri Bankası projesiyle bugüne kadar toplanan binlerce zemin etüt verisi tek sistemde birleştiriliyor. Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegre çalışan yapay zekâ algoritmaları sayesinde, bu veriler analiz edilerek haritalandırılıyor. Uygulama, deprem öncesi risk belirleme ve planlama süreçlerinde kullanılacak.

Zemin verileri tek merkezde toplanıyor

Kocaeli genelinde yıllar içinde farklı kurumlar tarafından yapılan zemin etüt çalışmaları, Büyükşehir Belediyesi tarafından tek sistem altında toplanıyor. Belediyelere ait raporların yanı sıra Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) gibi kurumlardan elde edilen veriler de dijital ortama aktarılıyor. Zemin yapısı, sıvılaşma potansiyeli, heyelan riski ve aktif fay hatlarına dair bilgileri içeren bu veriler, deprem riskinin belirlenmesi açısından önem taşıyor. Proje, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı bünyesindeki Zemin Deprem İnceleme Şube Müdürlüğü tarafından yürütülüyor.

Yapay zekâ ile analiz edilen zemin verileri haritalandırılıyor

Toplanan zemin verileri, yapay zekâ destekli yazılımlarla analiz ediliyor. Bu analizler sayesinde zeminin taşıma kapasitesi, sıvılaşma riski ve zemin sınıfları gibi veriler daha kısa sürede değerlendirilip harita üzerine işleniyor. Böylece zeminle ilgili riskli alanlar önceden tespit edilebiliyor. Yapay zekâ destekli haritalar, özellikle mikro bölgeleme çalışmalarında ve afet öncesi risk değerlendirmelerinde kullanılacak. Coğrafi Bilgi Sistemleri ile entegre çalışan yapı sayesinde, analizlerin görsel çıktıları kent planlama süreçlerine de dahil edilebilecek.

41 binin üzerinde zemin verisi sisteme işlendi

Projede bugüne kadar 41 bini aşkın zemin verisi dijital ortama aktarıldı. Sistemde, 5 bin 965 araştırma çukuru, 10 bin 964 sondaj kuyusu (169 bin metre toplam derinlik), 4 bin 108 jeofizik çalışma yer alıyor. Jeofizik veriler arasında 9 bin 571 sismik ölçüm, 4 bin 106 MASW, 4 bin 752 mikrotremör, 5 bin 493 derinlik elektriksel ölçüm (DES) ve 186 elektriksel rezistivite tomografi (ERT) bulunuyor. Verilerin sayısallaştırılması sürecine Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı ile Coğrafi Bilgi Sistemleri Müdürlüğü de katkı sağlıyor.

Zemin durumu vatandaşların erişimine açılacak

Yapay zekâ destekli analizlerin tamamlanmasıyla birlikte, oluşturulan dijital haritalar “Kocaeli Şehir Rehberi” üzerinden vatandaşların erişimine açılacak. Böylece vatandaşlar, yaşadıkları bölgenin ya da planladıkları yapıların bulunduğu alanın zemin durumu hakkında bilgi alabilecek. Yeni yapılacak zemin etütlerinde bu veriler referans alınarak, afet riski görece daha düşük bölgelerin belirlenmesi hedefleniyor. Proje, kentsel planlama ve çevre koruma açısından da ek veri desteği sunacak şekilde tasarlanıyor.

Deprem riskine karşı veri temelli hazırlık süreci

Kocaeli’de yürütülen bu proje, yapay zekâ ile analiz edilen zemin verilerinin deprem riskini azaltmaya yönelik kullanımına odaklanıyor. 2025 yılına kadar önemli aşamaların tamamlanması planlanan sistem, özellikle riskli bölgelerin tespitinde kullanılacak. Deprem öncesi hazırlık süreçlerinde, doğru zemin bilgisine dayalı planlamaların yapılabilmesi için gerekli teknik altyapının oluşturulması amaçlanıyor.