Gelir vergisi beyannamesi süreci başlıyor. Gelir vergisi mükellefleri için yılın en önemli takvimlerinden biri olan beyan dönemi 1 Mart itibarıyla açılıyor. 2025 yılında elde edilen kazançlara ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesi, 31 Mart’a kadar verilebilecek. Süre kısa ama yükümlülük büyük. Ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilen mükellefler beyannamelerini elektronik ortamda iletirken; kira geliri, ücret ya da menkul sermaye iradı elde eden vatandaşlar işlemlerini Dijital Vergi Dairesi üzerinden tamamlayabilecek. Gelir vergisi beyannamesi süresinde verilmezse ceza ve faiz riski gündeme geliyor.
Gelir Vergisi Beyannamesi Nasıl Verilecek?
Gelir vergisi beyannamesi artık büyük ölçüde dijital ortamda hazırlanıyor. Ticari, zirai ve mesleki kazanç elde eden gelir vergisi mükellefleri, yıllık gelir vergisi beyannamesini elektronik sistem üzerinden gönderecek. Bu uygulama hem işlemleri hızlandırıyor hem de belge yükünü azaltıyor.
Geliri sadece ücret, kira geliri, menkul sermaye iradı veya diğer kazanç ve iratlardan oluşanlar için ise Hazır Beyan Sistemi devrede. Dijital Vergi Dairesi üzerinden erişilen sistem, gelir vergisi beyannamesi hazırlama sürecini oldukça kolaylaştırıyor. Çoğu bilgi sistemde hazır geliyor; mükellef sadece kontrol ediyor, gerekiyorsa düzeltme yapıyor ve onaylıyor.
Ancak unutulmaması gereken nokta şu: Gelir vergisi beyannamesi 1-31 Mart tarihleri arasında verilmek zorunda. Bu süre geçirildiğinde özel usulsüzlük cezası uygulanıyor. Eğer tahakkuk eden gelir vergisi zamanında ödenmezse, bu kez vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi devreye giriyor. Yani beyan kadar ödeme takvimi de önem taşıyor.
Kira Geliri Elde Edenler İçin 47 Bin Lira Sınırı
Gelir vergisi beyannamesi denildiğinde en çok merak edilen başlıklardan biri kira geliri oluyor. 2025 yılı içinde konuttan yıllık 47 bin lira ve üzerinde kira geliri elde eden gayrimenkul sahipleri, gelir vergisi beyannamesi vermekle yükümlü. Bu tutarın altında kira geliri olanlar ise beyanname vermeyecek.
Burada dikkat çeken nokta, istisnanın yalnızca konut kira gelirleri için geçerli olması. İş yeri kira gelirlerinde farklı bir vergilendirme söz konusu. Ayrıca birden fazla konuttan kira geliri elde edenler için toplam gelir esas alınıyor.
Uzmanlar, kira gelirlerinin banka aracılığıyla tahsil edilmesinin önemine dikkat çekiyor. Gelir vergisi beyannamesi hazırlanırken kayıtlı ve belgeli gelirlerin esas alınması gerekiyor. Aksi halde ilerleyen dönemde cezai yaptırımlar gündeme gelebiliyor. Özellikle kira geliri elde eden mükelleflerin, gelir vergisi beyannamesi öncesinde gelir kalemlerini dikkatle gözden geçirmesi öneriliyor.
Gelir Vergisi Ödemesi İki Taksitte Yapılacak
Yıllık gelir vergisi beyannamesi verildikten sonra ödeme süreci başlıyor. 2025 kazançlarına ilişkin hesaplanan gelir vergisi iki eşit taksitte ödenebilecek. Birinci taksit ve damga vergisi 31 Mart’a kadar, ikinci taksit ise 31 Temmuz’a kadar yatırılacak.
Gelir vergisi ödemesi için birçok alternatif kanal bulunuyor. Mükellefler ödemelerini Gelir İdaresi Başkanlığı’nın resmi internet sitesi üzerinden, Dijital Vergi Dairesi aracılığıyla ya da GİB mobil uygulamasıyla gerçekleştirebiliyor. Bunun yanında anlaşmalı bankaların şubeleri, internet ve mobil bankacılık hizmetleri, telefon bankacılığı ve PTT şubeleri de ödeme imkânı sunuyor.
Gelir vergisi taksitlerinin süresinde yatırılmaması durumunda gecikme faizi uygulanıyor. Bu nedenle hem gelir vergisi beyannamesi hem de ödeme tarihleri yakından takip edilmeli. Mart ayı sonu, gelir vergisi mükellefleri için kritik bir eşik niteliği taşıyor.
Uyumlu Gelir Vergisi Mükelleflerine Yüzde 5 İndirim
Gelir vergisi sisteminde uyumlu mükellefler için önemli bir avantaj da bulunuyor. Gelir Vergisi Kanunu’nda belirtilen şartları taşıyan ticari, zirai veya mesleki faaliyet sahibi gelir vergisi mükellefleri, yüzde 5 vergi indiriminden yararlanabiliyor.
Bu indirimden faydalanmak için gelir vergisi beyannamesinin ait olduğu yıl ile önceki iki yıla ilişkin beyannamelerin süresinde verilmiş olması gerekiyor. Ayrıca bu dönemlerde kesinleşmiş bir tarhiyatın bulunmaması ve tahakkuk eden vergilerin ödenmiş olması şartı aranıyor.
Düzenli ve zamanında beyan yapan gelir vergisi mükellefleri için yüzde 5 indirim ciddi bir mali avantaj anlamına geliyor. Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler açısından bu indirim, gelir vergisi yükünü azaltan somut bir destek olarak değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, gelir vergisi beyannamesi süreci hem bireysel mükellefler hem de işletmeler için dikkatle yönetilmesi gereken bir dönem. Takvimi kaçırmamak, gelir kalemlerini doğru beyan etmek ve ödeme planını zamanında yapmak bu sürecin en kritik adımları olarak öne çıkıyor.
