Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), gayrimenkul alım-satım işlemlerinde kayıt dışılığı önlemeye yönelik önemli bir adım attı. Kurumdan yapılan açıklamada, özellikle son dönemde dijital platformlarda yer alan emlak ilanları ile tapuda beyan edilen satış bedelleri arasında farklılıklar tespit edildiği bildirildi. Bu kapsamda geliştirilen Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi ile çok sayıda veri seti karşılaştırılarak, vergi kaybına yol açabilecek işlemler mercek altına alındı. Yetkililer, vatandaşların herhangi bir yaptırımla karşılaşmaması için işlemlerini gerçek bedeller üzerinden gerçekleştirmesi gerektiğini vurguladı.
DİJİTAL İLANLAR İLE GERÇEK SATIŞ BEDELLERİ KARŞILAŞTIRILIYOR
GİB tarafından yapılan açıklamada, dijital emlak platformlarında yayımlanan ilanların detaylı şekilde incelendiği ifade edildi. Yapılan analizlerde bazı satıcıların ilanlarda yer alan fiyatlarla gerçek satış bedelleri arasında fark bulunduğu belirlendi. Bu farkların, ilanların sonradan güncellenmesi ya da tamamen kaldırılması yoluyla gizlenmeye çalışıldığı da tespit edildi.
MEVA Projesi kapsamında yalnızca ilan verileri değil, aynı zamanda tapu kayıtları, piyasa rayiçleri ve benzer gayrimenkullere ait emsal bedeller de dikkate alınıyor. Bu sayede, sistematik bir karşılaştırma yapılarak olağan dışı fiyat farklılıkları hızlı şekilde ortaya çıkarılıyor. Yetkililer, bu yöntemin özellikle kayıt dışı ekonominin önlenmesinde kritik rol oynadığını belirtiyor.
MEVA PROJESİ İLE ÇOK BOYUTLU VERİ ANALİZİ
Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi, gayrimenkul sektöründe şeffaflığı artırmayı hedefleyen kapsamlı bir dijital denetim sistemi olarak öne çıkıyor. Proje kapsamında alım-satım ve kira işlemleri; konum, metrekare, piyasa değeri ve ilan bilgileri gibi çok sayıda parametre üzerinden analiz ediliyor.
Bu çok boyutlu veri yaklaşımı sayesinde yalnızca tek bir kaynağa bağlı kalınmadan daha sağlıklı sonuçlara ulaşılması amaçlanıyor. Özellikle büyük şehirlerde yoğunlaşan gayrimenkul hareketliliği, bu tür veri odaklı denetimlerin önemini artırıyor. GİB, sistem sayesinde riskli işlemleri erken aşamada tespit ederek hızlı müdahale imkânı elde ediyor.
VERGİ KAYBI OLUŞTURAN İŞLEMLERE YAKIN TAKİP
Açıklamada, ilan fiyatı ile gerçek satış bedeli arasında uyumsuzluk bulunan işlemlerin farklı veri kaynakları üzerinden tespit edildiği ve bu işlemlerin yakından izlendiği belirtildi. Vergi kayıp ve kaçağına yol açabilecek uygulamalara karşı inceleme ve denetim süreçlerinin başlatıldığı ifade edildi.
Bu kapsamda sorumlular hakkında yürürlükteki mevzuat çerçevesinde gerekli işlemler yapılacak. Yetkililer, özellikle düşük bedel gösterilerek tapu harcı ve vergi yükümlülüklerinin azaltılmaya çalışılmasının ciddi yaptırımlara neden olabileceğine dikkat çekti.
VATANDAŞLARA “GERÇEK BEDEL” UYARISI
GİB, mükelleflerin herhangi bir cezai yaptırımla karşılaşmaması için işlemlerini gerçek satış bedelleri üzerinden ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirmesi gerektiğini vurguladı.
Uzmanlar da, kısa vadede maliyet avantajı sağlamak amacıyla yapılan bu tür beyan farklılıklarının, uzun vadede daha büyük mali yükümlülükler doğurabileceğine işaret ediyor. Yeni denetim süreciyle birlikte gayrimenkul piyasasında daha şeffaf ve kayıtlı bir yapının oluşması hedefleniyor.