Yükseköğretim sisteminde uzun süredir devam eden kontenjan düzenlemesi yeni bir aşamaya giriyor. Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar, 2026 yılı itibarıyla kontenjanı azaltılacak bölümler konusunda önemli açıklamalarda bulundu. Devlet üniversitelerinde üç yıldır uygulanan azaltma politikasının artık vakıf üniversitelerini de kapsayacağını belirten Özvar, kararların yalnızca talebe göre değil, mezun-istihdam dengesi gözetilerek alındığını söyledi. 2023-2025 döneminde yüzlerce programda kontenjan düşürüldüğünü hatırlatan Özvar, yükseköğretimde kalite ve sürdürülebilirlik vurgusu yaptı. Açıklamalar, özellikle tercih dönemine hazırlanan adaylar için yol gösterici nitelik taşıyor.
Hukuk, psikoloji ve mimarlıkta kontenjan düşüşü genişliyor
Kontenjanı azaltılacak bölümler arasında özellikle bazı lisans programları öne çıkıyor. YÖK’ün planlamasına göre; başta hukuk, psikoloji, eczacılık, diş hekimliği ve mimarlık olmak üzere birçok bölümde vakıf üniversitelerinde de kontenjan düşüşü uygulanacak. Geçtiğimiz yıl devlet üniversitelerinde hukuk fakültelerinde ciddi oranlarda azaltıma gidilmişti. Yeni dönemde bu uygulama daha geniş bir zemine yayılacak.
Özvar, adaylardan yoğun talep gelse bile mezun sayısı ile iş gücü piyasasındaki karşılığın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Özellikle özel sektör ve kamu istihdamı sınırlı kalan programlarda kontenjan artışının sürdürülebilir olmadığını belirtti. Bu yaklaşımın temelinde, yükseköğretim kaynaklarının daha verimli kullanılması hedefi yer alıyor. Kontenjanı azaltılacak bölümler belirlenirken akademik kapasite, doluluk oranı ve mezunların istihdam verileri birlikte ele alınıyor.
Eğitim, sağlık ve sosyal bilimlerde dikkat çeken gerileme
Son üç yılda en dikkat çekici düşüşlerden biri öğretmenliğe kaynaklık eden bölümlerde yaşandı. Türk Dili ve Edebiyatı ile Tarih programlarında kontenjanlar belirgin biçimde aşağı çekildi. Eğitim fakültelerinde ise fen bilgisi öğretmenliği en fazla azaltım yapılan program oldu. İlköğretim matematik öğretmenliği, İngilizce öğretmenliği ve okul öncesi öğretmenliği gibi alanlarda da kademeli düşüş uygulandı.
Sağlık alanında da benzer bir tablo var. Beslenme ve diyetetik, fizyoterapi ve rehabilitasyon, hemşirelik ile eczacılık ve diş hekimliği programlarında kontenjan azaltımına gidildi. Buna karşılık tıp fakültelerinde mevcut kontenjanların korunduğu açıklandı.
İktisadi ve idari bilimler fakültelerinde ise uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi ve kamu yönetimi, iktisat, işletme ve maliye bölümleri kontenjanı azaltılacak bölümler arasında yer aldı. Gazetecilik, radyo-televizyon ve sinema, şehir ve bölge planlama, iç mimarlık ve psikoloji gibi alanlarda da düşüş kararı alındı. Bu adımın, mezun sayısı ile istihdam kapasitesi arasındaki makası daraltmayı amaçladığı belirtiliyor.
Yapay zeka ve mühendislik programlarında artış sürecek
Kontenjan planlamasında yalnızca azaltım değil, artış yönlü düzenlemeler de var. Özellikle geleceğin meslekleri olarak görülen alanlarda yeni programlar açılıyor ve mevcut programların kapasitesi genişletiliyor. Yapay zeka mühendisliği, siber güvenlik mühendisliği ve nanoteknoloji mühendisliği gibi bölümlerde önemli oranlarda artış yapıldığı açıklandı. Harita mühendisliği, gemi ve deniz teknolojisi mühendisliği, endüstriyel tasarım mühendisliği ve malzeme-nanoteknoloji alanları da kontenjanı artırılan programlar arasında.
YÖK, açıköğretim kontenjanlarında da son yıllarda ciddi bir düşüşe gitti. Açıköğretimin toplam yükseköğretim içindeki payının kademeli olarak azaltılması hedefleniyor. Bu yapının daha çok yetişkin eğitimi ve hayat boyu öğrenme amacına hizmet edecek şekilde yeniden konumlandırılması planlanıyor.
Özetle, kontenjanı azaltılacak bölümler istihdam karşılığı zayıflayan alanlarda yoğunlaşırken; teknoloji, dijitalleşme ve uygulamalı mühendislik programları öncelikli hale geliyor. 2026 yılı tercih döneminde adayların bu yeni dengeyi dikkate alarak strateji belirlemesi gerekecek.