İzmit’in merkezi mahallelerinden biri olan Cedit Mahallesi’nde 2015’te riskli alan ilanıyla başlayan kentsel dönüşüm süreci aradan geçen 11 yıla rağmen tamamlanamadı. 2022’de inşaatların başlamasıyla umutlanan hak sahipleri, hâlâ evlerine kavuşamadı. Sürecin gecikmesi, proje kapsamındaki sözlerin tutulmaması ve ek borç yükleri ciddi mağduriyetler yaratıyor. İYİ Parti Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan, yaşanan sorunları Meclis gündemine taşıdı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un yazılı olarak yanıtlaması talebiyle soru önergesi sundu.
Proje planı değişti, vaatler yerine getirilmedi
Kentsel dönüşüm projesi ilk etapta Cedit Mahallesi’ne sosyal donatı alanları, otoparklar ve yeşil alanlar vadederek başlamıştı. Ancak sahadaki uygulamanın bu plandan oldukça uzaklaştığı ifade ediliyor. Projede yer alması gereken sosyal alanların azaltıldığı ya da tamamen kaldırıldığı, yoğun betonlaşmanın öne çıktığı belirtiliyor. Bu durum, hem yaşam kalitesine dair beklentileri boşa çıkardı hem de şehircilik ilkelerine ters düşen bir tablo yarattı.
Vatandaşlar, ilk planın neden değiştiği ve hangi gerekçelerle sosyal alanlardan vazgeçildiği konusunda kamuoyuna tatmin edici bir açıklama yapılmadığını düşünüyor. Türkkan da bu değişikliklerin gerekçelerini yazılı olarak sordu.
Ek borç yükü ve belirsiz ödeme planları tepkilere yol açtı
2021 yılında hak sahipleriyle imzalanan muvafakatnameler sırasında, geri ödemelerin artırılmayacağı ve olası maliyet farklarının Bakanlık tarafından karşılanacağı yönünde sözlü taahhütlerde bulunulduğu ileri sürülüyor. Ancak bugün gelinen noktada, borç tutarlarının net şekilde sözleşmelere yazılmadığı, yalnızca “kıymet bedeli” olarak belirtildiği iddia ediliyor.
Bu durum, güncel inşaat maliyetleri nedeniyle hak sahiplerinin yüksek geri ödeme rakamlarıyla karşı karşıya kalmasına neden oldu. Emekli, asgari ücretli ve dar gelirli vatandaşlar için bu borçlar ödenemez hâle gelirken, sosyal adalet ve eşitlik ilkeleri de ciddi biçimde sorgulanıyor. Türkkan, bu sözleşme eksikliklerinin hangi idari talimatla yapıldığını da sordu.
Teslim tarihleri geçti, kira desteği hâlâ belirsiz
Cedit Mahallesi’ndeki dönüşüm projesi için 2 yıl gibi kısa bir tamamlanma süresi öngörülmüştü. Ancak inşaatlar 2022’de başlamış olmasına rağmen, 2026’ya girilmiş olmasına karşın konutların büyük bölümü teslim edilmedi. Özellikle Temmuz 2024’te dairelerine kavuşmayı bekleyen hak sahipleri, hâlâ geçici konutlarda yaşıyor ya da kira ödemeye devam ediyor.
Meclis’e sunulan önergedeki en dikkat çekici sorulardan biri de bu süreçte vatandaşların uğradığı ekonomik zararın nasıl telafi edileceği. Bakanlık ile Büyükşehir Belediyesi’nin kira desteği veya ödeme ertelemesi gibi bir destek mekanizması geliştirip geliştirmediği merak konusu. Türkkan, geçim sıkıntısı yaşayan mahalle sakinlerine yönelik bir destek planı olup olmadığını da gündeme taşıdı.
Sosyal alan revizyonu ve ödeme kolaylığı beklentisi
Cedit Mahallesi projesi sadece süresel gecikmeyle değil, aynı zamanda yoğun betonlaşma ve yaşam alanı yetersizliğiyle de eleştiriliyor. Şehrin tam merkezinde yer almasına rağmen yeşil alan barındırmayan yapılaşmanın sürdürülebilir olmadığı görüşü yaygın.
Vatandaşlar, projenin yeniden gözden geçirilmesini ve sosyal alanların artırılmasını talep ediyor. Ayrıca, geri ödeme planlarının emekliler ve dar gelirli aileler için yeniden yapılandırılması, ödeme kolaylıklarının sağlanması yönünde somut adımlar atılması bekleniyor.