Kayıt dışı ekonomiyle mücadelede teknolojik bir atılım gerçekleştiren Gelir İdaresi Başkanlığı, “akıllı denetim” sistemini devreye aldı. Yeni uygulamayla birlikte banka hesaplarındaki düzenli para hareketleri ile tapu sicil kayıtları saniyeler içinde karşılaştırılıyor; kira geliri elde edip beyan etmeyen mülk sahipleri riskli mükellef olarak otomatik biçimde tespit ediliyor.
YAPAY ZEKÂ RİSKLİ MÜKELLEFİ ANINDA BELİRLİYOR
Sistem, her ay düzenli gelir elde etmesine rağmen kira beyannamesi vermeyen mülk sahiplerini yapay zekâ analizleriyle anında “Riskli Mükellef” olarak işaretliyor. Bu tespitin ardından herhangi bir şikâyet beklenmeksizin inceleme süreci otomatik olarak başlatılıyor.
MALİYE SAHAYA İNDİ: KAPI KAPI DENETİM
Dijital denetimlerle yetinmeyen Maliye, vergi müfettişleri ve saha ekiplerini de devreye soktu. Özellikle kira sirkülasyonunun yoğun olduğu semtlerde kapı kapı fiili denetimler yapılıyor.
Denetimlerde kiracılara;
Kiranın banka üzerinden mi yoksa elden mi ödendiği,
Sözleşmedeki tutar ile fiilen ödenen miktarın örtüşüp örtüşmediği soruluyor.
Kiracı beyanları ile mülk sahibinin beyanı arasında fark tespit edilmesi halinde, ev sahibi hakkında geriye dönük yasal işlem başlatılıyor.
VERGİ KAÇIRANA İKİ KATI CEZA
Denetimlerde usulsüzlüğü tespit edilen ev sahiplerini ağır yaptırımlar bekliyor. Ödenmeyen verginin tahsiline ek olarak “Vergi Ziyaı Cezası” uygulanıyor. Kaçırılan vergi tutarı kadar ceza kesilirken, gecikme faizleri de ekleniyor. Böylece beyan edilmeyen her gelir kalemi, mükellefe katlanarak geri dönüyor.
GÜNÜBİRLİK KİRALAMALAR DA RADARDA
Maliye’nin yakın takibindeki bir diğer alan ise kısa süreli kiralamalar. Airbnb gibi dijital platformlar üzerinden yapılan günübirlik kiralamalar sıkı biçimde inceleniyor.
Bu alanda mülk sahiplerini iki temel risk bekliyor:
Vergi Kaçağı: Ticari kazancın beyan edilmemesi,
Güvenlik İhlali: Kimlik Bildirme Kanunu’na aykırı hareket edilmesi.
Kurallara uymayanlara, vergi cezalarının yanı sıra emniyet birimlerince yüksek tutarlı idari para cezaları da uygulanıyor.
UZMANLARDAN UYARI
Uzmanlar, cezalı duruma düşmemek için kira gelirlerinin Mart ayı sonuna kadar eksiksiz ve doğru şekilde beyan edilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.
