Ocak ayı itibarıyla üretici ile market arasındaki fiyat uçurumu yeniden gündeme gelirken, zam şampiyonu olan ürünler sofraları adeta ateşe verdi. Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) açıkladığı verilere göre, üreticide 8 TL olan kabak market rafında 34 TL’yi gördü. Fiyat farkının en yüksek olduğu ürün ise yüzde 278,1 ile havuç oldu.
KABAK MARKETTE ZAM ŞAMPİYONU OLDU
Ocak ayında markette fiyatı en çok artan ürün yüzde 67,2 ile kabak oldu. Onu yüzde 54,1 artışla sivri biber, yüzde 48,5 ile patlıcan izledi. Kabaktaki fiyat artışının temel sebebi ise üretici tarafında yaşanan arz daralması. Antalya ve Mersin gibi önemli üretim bölgelerinde meydana gelen hortum ve fırtına gibi doğa olayları, ürün tedarikini sekteye uğrattı. Bu durum, kabak fiyatlarının tarlada bile yüzde 179,2 oranında artmasına neden oldu.
HAVUÇ, MAYDANOZ, PIRASA VE MARULDA DEVASA FİYAT FARKI
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın açıkladığı veriler, üretici ile tüketici fiyatları arasındaki uçurumu gözler önüne serdi. En dikkat çekici fark havuçta görüldü. Üreticide 10,50 TL olan havuç, markette 39,70 TL’ye satıldı. Bu fark yüzde 278,1’e denk geliyor.
Benzer şekilde:
Maydanoz: Üretici fiyatı 5,57 TL → Market fiyatı 20,92 TL (%275,8 fark)
Pırasa: Üretici fiyatı 13,53 TL → Market fiyatı 44,64 TL (%229,8 fark)
Marul: Üretici fiyatı 8,63 TL → Market fiyatı 28,12 TL (%225,7 fark)
Bu veriler, üretici ile tüketici arasındaki zincirin ciddi şekilde sorgulanmasını zorunlu kılıyor.
GİRDİ MALİYETLERİ ÜRETİCİYİ ZORLUYOR
Üreticinin yaşadığı zorluklar sadece iklimsel değil. Girdi maliyetlerindeki artış da üreticinin belini bükmeye devam ediyor. Geçen yılın aynı dönemine göre:
Üre gübresi: %38,2 zam
Kompoze gübre: %39,9 zam
Elektrik, mazot, yem ve tarım ilaçlarında da belirgin artışlar yaşandı
Bu durum, gıda fiyatlarındaki kalıcı pahalılığın en temel nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
YUMURTA VE PIRASADA FİYAT GERİLEDİ
Tüketici için iyi haberler de var. Yumurta fiyatları, iç piyasada oluşan arz fazlası ve ihracat kısıtlamaları nedeniyle üretici tarafında yüzde 7 oranında geriledi. Benzer şekilde, pırasa ve karnabaharda da talep düşüşüne bağlı olarak fiyatlarda gevşeme görüldü.
SONUÇ: SOFRALARDA YÜK ARTARKEN ÇÖZÜM BEKLENİYOR
Ocak ayı verileri, halkın neden uygun fiyatlı gıdaya erişemediğini açık bir şekilde gösteriyor. Üretici fiyatlarının üzerindeki baskı, zincirin her halkasında büyüyerek tüketiciye yüksek fiyat olarak yansıyor. Artan girdi maliyetleri, doğa olayları ve sistemsel sorunlar çözülmeden bu makasın daralması zor görünüyor.