Çalışma hayatında yaşanan iş kazaları ve meslek hastalıkları sonrası oluşan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla SGK tarafından sağlanan sürekli iş göremezlik geliri, birçok vatandaş tarafından bilinmeyen sosyal güvenlik hakları arasında yer alıyor.
SGK mevzuatına göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucunda meslekte kazanma gücünde kayıp yaşayan sigortalılar, gerekli şartları sağlamaları halinde ömür boyu gelir hakkı elde edebiliyor.
SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ İÇİN YAŞ VE PRİM ŞARTI ARANMIYOR
Sürekli iş göremezlik gelirinde, emeklilikte olduğu gibi yaş veya belirli bir prim ödeme günü şartı bulunmuyor.
Bu destekten yararlanmak için temel şart, iş kazası ya da meslek hastalığı nedeniyle kişinin çalışma gücünde belirli oranda kayıp yaşadığının tespit edilmesi.
SGK Sağlık Kurulu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında azaldığı belirlenen sigortalılara gelir bağlanabiliyor.
YÜZDE 10’UN ALTINDAKİ KAYIPLARA GELİR BAĞLANMIYOR
Sürekli iş göremezlik geliri için sağlık raporu büyük önem taşıyor.
Yetkili hastanelerden alınan sağlık raporları SGK Sağlık Kurulu tarafından inceleniyor ve kişinin çalışma gücü kaybı oranı belirleniyor.
Çalışma gücü kaybı:
- Yüzde 10 ve üzerinde olanlara sürekli iş göremezlik geliri bağlanabiliyor.
- Yüzde 10’un altında kalanlara ise bu kapsamda ödeme yapılmıyor.
Kayıp oranı arttıkça bağlanacak gelir miktarı da değişebiliyor.
EMEKLİLER VE ÇALIŞMAYA DEVAM EDENLER DE ALABİLİYOR
Sürekli iş göremezlik gelirinin en dikkat çeken özelliklerinden biri, kişinin çalışma hayatına devam etmesine engel olmaması.
Bu kapsamda şartları sağlayan kişiler:
- Çalışmaya devam ederken,
- İşyerini kapatmadan,
- Mesleğini sürdürürken
bu gelirden yararlanabiliyor.
Emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden kişilerin de mevzuattaki şartları sağlaması halinde bu haktan yararlanabilmesi mümkün olabiliyor.
İŞ KAZASI SONRASI BAŞKA DESTEKLER DE BULUNUYOR
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu yaşanan mağduriyetlerde SGK tarafından farklı destekler de sağlanabiliyor.
Bunlar arasında:
- Sürekli iş göremezlik geliri,
- Vefat halinde hak sahiplerine ölüm aylığı,
- Çeyiz yardımı,
- Cenaze ödeneği
gibi ödemeler yer alıyor.
GELİR BAĞLAMA SÜRECİ NASIL İŞLİYOR?
SGK, sağlık kurulu raporları üzerinden kişinin durumunu değerlendiriyor.
Yapılan incelemeler sonucunda iş göremezlik oranı belirleniyor ve şartların oluşması halinde gelir bağlama işlemi gerçekleştiriliyor.
Daha sonra yapılacak denetimlerde olayın iş kazası veya meslek hastalığı kapsamında olmadığı tespit edilirse, bağlanan gelir iptal edilebiliyor ve yapılan ödemeler yasal faiziyle geri talep edilebiliyor.
SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİ NASIL HESAPLANIYOR?
Bağlanacak gelir miktarı, sigortalının kazançları ve çalışma süresine göre hesaplanıyor.
Hesaplamada genel olarak:
- Sigortalının kazançları,
- Prime esas kazanç tutarları,
- Çalışma günleri,
- İş göremezlik oranı
dikkate alınıyor.
Çalışanın kazanç seviyesi yükseldikçe bağlanacak gelir tutarı da artabiliyor.
İşe başladığı ilk gün iş kazası geçiren kişiler için ise farklı hesaplama yöntemleri uygulanabiliyor.
KİMLER SÜREKLİ İŞ GÖREMEZLİK GELİRİNDEN YARARLANAMAZ?
Bu gelirden yararlanmak için iş kazası veya meslek hastalığı ile çalışma gücü kaybı arasında bağlantı bulunması gerekiyor.
Genel olarak:
- Çalışma gücü kaybı yüzde 10’un altında olanlar,
- SGK tarafından gerekli şartları taşımadığı belirlenenler,
- İş kazası veya meslek hastalığı kapsamına girmeyen durumlar
bu gelir hakkından yararlanamıyor.
E-DEVLET ÜZERİNDEN BAŞVURU NASIL YAPILIR?
Sürekli iş göremezlik geliri için vatandaşlar SGK işlemleriyle ilgili başvurularını takip edebiliyor.
Başvuru sürecinde iş kazası bildirimi, sağlık raporları ve SGK incelemeleri önem taşıyor.
Vatandaşlar e-Devlet üzerinden SGK hizmetlerine giriş yaparak mevcut başvuru ve ödeme süreçleri hakkında bilgi alabiliyor.
İŞ KAZASI GELİRİ İLE EMEKLİ MAAŞI AYNI ANDA ALINABİLİR Mİ?
Sürekli iş göremezlik geliri ile emekli aylığının birlikte alınıp alınamayacağı, kişinin sigorta statüsü ve hak kazanma durumuna göre değişebiliyor.
Mevzuatta yer alan şartların sağlanması halinde bazı kişiler iki farklı ödemeden aynı anda yararlanabiliyor.
Kesin durumun belirlenmesi için SGK kayıtları ve kişinin özel sigorta durumu dikkate alınıyor.
