Sosyal güvenlik sisteminde milyonları ilgilendiren kritik bir içtihat oluştu. Çanakkale’de başlayan ve yüksek yargıya taşınan davada Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, emeklilik tarihini doğrudan etkileyen “hizmet tespiti” davalarında ispat yükünü ağırlaştıran yeni kriterler belirledi. Kararla birlikte, fiilî çalışma ve somut delil vurgusu öne çıktı.
1992 TARİHLİ GİRİŞ BELGESİ İPTAL EDİLDİ
Dava, 1992 yılında işe giriş bildirgesi düzenlenen ancak adına prim yatırılmadığı tespit edilen bir kişinin hizmet tespiti talebiyle açıldı. Yerel mahkemenin “bildirge varsa çalışma vardır” yaklaşımını yeterli bulmayan Yargıtay, kararı bozdu ve salt evrakın sigorta başlangıcı için tek başına kanıt sayılamayacağını hükme bağladı.
YÜKSEK YARGI ÜÇ TEMEL ŞART ARIYOR
Karara göre, bir günün dahi sigorta başlangıcı sayılabilmesi için aşağıdaki üç unsurun birlikte bulunması gerekecek:
Bordro ve Prim Kaydı: Çalışmanın resmi kayıtlara ve ödeme listelerine yansımış olması.
Fiilî Çalışma: Kişinin ilgili tarihte belirtilen işyerinde bedenen çalıştığının ortaya konulması.
Somut Delil: Tanık beyanlarının tek başına yeterli görülmemesi; banka dekontu, resmi yazışma gibi maddi verilerle desteklenmesi.
MAHKEMELERE “RESEN ARAŞTIRMA” TALİMATI
Yargıtay, şüpheli dosyalarda mahkemelere kendiliğinden inceleme yükümlülüğü getirdi. Buna göre:
Komşu İşyerleri Dinlenecek: Yan dükkân esnafı ve o dönem bordrolu çalışanlar tek tek dinlenecek.
Resmi Kayıtlar Sorgulanacak: Belediye, zabıta ve maliye kayıtlarıyla işyerinin ilgili tarihte faal olup olmadığı teyit edilecek.
Kayıtlı Tanıklar Esas Alınacak: “Hatır tanığı” yerine, dönemin resmi bordro tanıklarına öncelik verilecek.
KİMLER ETKİLENECEK?
Bu emsal karar, geçmişte fiilî çalışmaya dayanmayan ve yalnızca kağıt üzerinde yapılan sigorta girişlerini hedef alıyor. Olası sonuçlar şöyle özetleniyor:
Kağıt Üstü Sigortalar Geçersiz: Fiilî çalışması kanıtlanamayan dönemler iptal edilebilecek.
Emeklilik Tarihi Ötelenecek: İspat yükünü karşılayamayanların emeklilik süreci yıllarca ileri gidebilecek.
Resmi Belgelerin Ağırlığı Artacak: Banka dekontları ve bordrolar, soyut beyanların önüne geçecek.
Karar, hizmet tespiti davalarında standartları yükselterek sahte sigortalılıkla mücadeleyi güçlendirmeyi amaçlıyor. Emeklilik planı olanların, geçmiş çalışma dönemlerine ilişkin resmi ve somut delillerini gözden geçirmeleri önem taşıyor.
