Yaz mevsimiyle birlikte artan sivrisinek şikayetleri, bilim dünyasının uzun süredir araştırdığı konular arasında yer alıyor. Yapılan çalışmalar, bazı kişilerin diğerlerine göre çok daha fazla sivrisinek çekmesinin "tatlı kan" inanışıyla değil, tamamen biyolojik ve çevresel faktörlerle ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
SİVRİSİNEKLER İNSANLARI NASIL SEÇİYOR?
Uzmanlar, sivrisineklerin yaklaşık 10 metre uzaklıktan nefesle dışarı verilen karbondioksit, vücut sıcaklığı ve ciltten yayılan kimyasal bileşenleri algılayabildiğini belirtiyor. Yumurtalarının gelişimi için kana ihtiyaç duyan dişi sivrisinekler, bu sinyalleri takip ederek hedeflerini belirliyor.
Araştırmalara göre yetişkin bireyler çocuklara kıyasla daha fazla karbondioksit ürettiği için sivrisinekler tarafından daha kolay fark ediliyor. Aynı ortamda bulunan kişiler arasında ise bazı bireyler, diğerlerine göre çok daha fazla sivrisinek çekebiliyor.
VÜCUT ISISI VE TERLEME RİSKİ ARTIRIYOR
Bilim insanları, vücut ısısı yükseldikçe ve terleme arttıkça sivrisineklerin insanları daha kolay tespit ettiğini ifade ediyor. Bu nedenle egzersiz sonrası metabolizması hızlanan kişiler ile hamile kadınlar, sivrisineklerin daha sık hedefi olabiliyor.
Daha iri yapılı bireylerin daha fazla karbondioksit üretmesi ve daha fazla ısı yayması da sivrisineklerin ilgisini artıran faktörler arasında gösteriliyor.
CİLT KOKUSU EN ÖNEMLİ ETKENLERDEN BİRİ
Araştırmalar, cilt kokusunun sivrisineklerin tercihinde kritik rol oynadığını ortaya koyuyor. İnsan cildinde yaşayan bakterilerin oluşturduğu uçucu organik bileşikler, sivrisinekler için önemli bir yön bulma mekanizması oluşturuyor.
Rockefeller Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen bir çalışmada, cildinde karboksilik asit seviyesi yüksek olan kişilerin sivrisinekler tarafından çok daha fazla tercih edildiği belirlendi. Araştırmada, en fazla tercih edilen kişinin en az tercih edilen kişiye göre yaklaşık 100 kat daha fazla sivrisinek çektiği tespit edildi.
GENETİK ÖZELLİKLER DE ETKİLİ OLUYOR
Bilim insanları, genetik özelliklerin de sivrisineklerin tercihinde etkili olabileceğini belirtiyor. Tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan gözlemler, sivrisineklerin benzer genetik yapıya sahip kişilere benzer şekilde yöneldiğini gösteriyor.
Öte yandan bağışıklık sistemindeki farklılıklar nedeniyle herkes sivrisinek ısırıklarına aynı tepkiyi vermiyor. Bazı kişilerde oluşan şişlik ve kaşıntının daha belirgin olması, daha fazla ısırıldıkları izlenimi oluşturabiliyor.
SİVRİSİNEKLERDEN KORUNMANIN ETKİLİ YOLLARI
Uzmanlar, sarımsak tüketimi veya B vitamini takviyesinin sivrisineklerden korunma konusunda güçlü bilimsel kanıtlarla desteklenmediğini vurguluyor. Buna karşılık DEET, pikaridin veya PMD içeren sivrisinek kovucuların etkili olduğu belirtiliyor.
Ayrıca uzun kollu kıyafetlerin tercih edilmesi, açık havada koruyucu ürünlerin düzenli aralıklarla yeniden uygulanması ve özellikle yaz aylarında kişisel önlemlerin ihmal edilmemesi öneriliyor. Bilim insanları, biyolojik özellikler nedeniyle bazı kişilerin sivrisinekler için daha cazip hedef olabileceğini ancak herkesin korunma tedbirlerini uygulaması gerektiğine dikkat çekiyor.
