Yeşilay tarafından kamuoyuyla paylaşılan bilimsel araştırma, üniversite öğrencileri arasında sigara kullanımına ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı tarafından yürütülen çalışmada, 4 yıllık eğitim süreci boyunca 435 öğrenci takip edildi.
Araştırmada öğrencilerin sigaraya yönelik beklentileri, tutumları ve sigaraya karşı öz-yeterlik düzeyleri ayrıntılı biçimde değerlendirildi. Bulgular, öğrencilerin sigaranın zararları konusunda farkındalıklarının artmasına rağmen sigaraya karşı dirençlerinin yıllar içinde zayıfladığını gösterdi.
SİGARA İÇME ORANI YÜZDE 39,5’TEN YÜZDE 48,8’E ÇIKTI
Araştırmanın en çarpıcı sonucu ise sigara içme oranlarındaki dramatik artış oldu. Buna göre:
Üniversitenin ilk yılında öğrencilerin yüzde 39,5’i sigara içerken
Mezuniyet yılına gelindiğinde bu oran yüzde 48,8’e yükseldi
Yani üniversite eğitimi boyunca sigara içen öğrenci oranında yaklaşık yüzde 10’luk bir artış yaşandı.
DESTEK ORANLARI DA DÜŞÜYOR
Çalışma, öğrencilerin sigara bağımlılığıyla mücadeleye destek verme tutumlarını da inceledi. İlk yıl sigara karşıtı çalışmalara destek oranı yüzde 45 iken, ikinci yıl bu oran yüzde 49,3’e yükseldi. Ancak son sınıfta destek oranı yeniden gerileyerek yüzde 42,8’e düştü.
Ayrıca sigara içmeyen öğrencilerin, sigara karşıtı çalışmalara sigara içenlere göre çok daha fazla destek verdiği belirlendi.
KADIN ÖĞRENCİLERDE ÇARPICI TABLO
Araştırmada kadın öğrencilerle ilgili dikkat çekici bulgular da yer aldı. Kadın öğrencilerin sigaranın olumsuz sonuçlarına dair farkındalıklarının son sınıfta belirgin biçimde arttığı tespit edildi. Ancak buna karşın sigarayı reddetme konusundaki öz-yeterliklerinin genel olarak azaldığı görüldü.
Uzmanlar bu durumu, pandemi döneminin öğrencilerin psikolojik ve sosyal tutumları üzerindeki etkisiyle ilişkilendirdi.
SAĞLIK BİLİMLERİNDE BİLE ARTIŞ VAR
Sigara kullanım oranlarının sağlık bilimleri öğrencileri arasında diğer fakültelere göre daha düşük olduğu belirlendi. Ancak bu fakültelerde bile sigara içme oranlarının:
İlk yıllarda yüzde 22,2
Son sınıfta ise yüzde 36,4’e
yükseldiği görüldü. Bu tablo, sağlık alanında eğitim gören öğrencilerde bile sigara kullanımının giderek yaygınlaştığını gözler önüne serdi.
“SİGARAYA BAŞLAMA YAŞI 20’DEN ÖNCE”
Araştırmayı değerlendiren Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi ve Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Toker Ergüder, çalışmanın üniversite yıllarının sigara açısından kritik bir risk dönemi olduğunu net biçimde ortaya koyduğunu söyledi.
Ergüder şu çarpıcı bilgileri paylaştı:
“Sigara içenlerin yaklaşık yüzde 80’i 20 yaşından önce sigaraya başlıyor. Sigaraya başlama olasılığı ergenliğin sonu ve genç yetişkinlik döneminde hızla artıyor. Sigarayı bırakmak çok zor olduğu için en etkili yöntem, hiç başlamamayı sağlamaktır.”
FİYAT ARTIŞI GENÇLERİ DOĞRUDAN ETKİLİYOR
Ergüder, sigarayla mücadelede vergi ve fiyat politikalarının önemine de vurgu yaptı:
“Gençler fiyatlara son derece duyarlıdır. Uluslararası kanıtlar, sigara fiyatlarında yapılacak yüzde 10’luk bir artışın genel tüketimi yaklaşık yüzde 4, gençlerde ise yüzde 8’e varan oranlarda azalttığını gösteriyor. Bu nedenle fiyat politikaları gençleri korumada çok güçlü bir halk sağlığı aracıdır.”
GENÇ KIZLARDAKİ ARTIŞ ENDİŞE VERİCİ
Özellikle son yıllarda genç kızlar arasında sigara kullanımının hızla arttığını belirten Ergüder, bu durumun tütün endüstrisinin hedefli pazarlama stratejilerinin bir sonucu olduğunu ifade etti.
“Erkeklerde eğitim düzeyi yükseldikçe sigara içme oranı azalırken, kadınlarda bunun tersini görüyoruz. Bu da genç kızlarımızın agresif pazarlama yöntemlerinin hedefi haline geldiğini düşündürüyor” diyen Ergüder, bu konuda özel koruyucu politikaların geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.
“DUMANSIZ KAMPÜS” ÖNERİSİ
Uzmanlar, üniversitelerde sigarayla mücadele için şu adımların atılmasını öneriyor:
Üniversiteye ilk girişten itibaren koruyucu programların başlatılması
Fakülte bazlı özel önleme stratejileri geliştirilmesi
Dumansız ve nikotinsiz kampüs uygulamalarının yaygınlaştırılması
Farkındalık artırıcı eğitim programlarının artırılması
Bu adımların, üniversite döneminde sigaraya başlama riskini azaltmada en etkili ve sürdürülebilir yöntemler olduğu belirtiliyor.
UZMANLARDAN NET MESAJ
Araştırma ekibinde yer alan Prof. Dr. Mehmet Ali Kurçer, Merve Bektaş ve Ebru Katar, elde edilen verilerin üniversite yıllarının sigara alışkanlığının yerleştiği en riskli dönemlerden biri olduğunu açık biçimde ortaya koyduğunu vurguladı.
Bilim insanları, gençlerin sigaraya hiç başlamamasını sağlayacak politikaların hayati önem taşıdığı konusunda hemfikir.
Sonuç olarak bu araştırma, üniversitelerin sadece akademik değil, aynı zamanda halk sağlığı açısından da kritik bir mücadele alanı olduğunu bir kez daha gösterdi.