Türkiye’nin farklı bölgelerinde sıklaşan depremler, kamuoyunda “Büyük bir sarsıntı yaklaşıyor mu?” sorularını gündeme getirirken, Kocaeli Üniversitesi’nden Jeofizik Mühendisi Prof. Dr. Şerif Barış konuya açıklık getirdi. Barış, deprem sayılarındaki artışın ölçüm teknolojilerindeki gelişmelerle ilişkili olduğunu belirtirken, asıl yapılması gerekenin panik değil hazırlık olduğunu söyledi. Marmara bölgesi özelinde de önemli uyarılarda bulunan Barış, sismik boşluklara, yapısal risklere ve teknolojik önlemlerin önemine dikkat çekti.
Depremler Neden Artıyor? Sayılara Değil, Hazırlığa Odaklanılmalı
Prof. Dr. Şerif Barış’a göre, deprem sayılarındaki artış endişe verici gibi görünse de bu artışın nedeni çoğu zaman yer bilimsel değil, teknolojik. Son yıllarda AFAD ve Kandilli Rasathanesi’nin istasyon sayısının artmasıyla birlikte, önceden kayda girmeyen küçük sarsıntılar artık sistemlere yansıyor. Bu durum, “Depremler artıyor” algısını doğursa da gerçek tablo daha farklı.
2017 yılında Türkiye’de 34 bin deprem kaydedildiğini hatırlatan Barış, bu tür yoğunlukların geçmişte de yaşandığını ve depremlerin belirli dönemlerde arttığını söyledi. Ancak asıl sorulması gerekenin “Kaç deprem oldu?” değil, “Biz hazır mıyız?” sorusu olduğunu vurguladı.
Marmara Bölgesi’nde Zaman Daralıyor Mu?
Marmara Bölgesi’nde uzun süredir büyük bir deprem yaşanmadığını belirten Barış, “sismik boşluk” kavramını gündeme taşıdı. 2004 ve 2016 yıllarında yapılan çalışmaların, İstanbul çevresinde 7 büyüklüğünde bir deprem olma ihtimalini sırasıyla %52 ve %47 olarak gösterdiğini aktaran Barış, bu verilerin paniğe değil hazırlığa çağrı olarak görülmesi gerektiğini söyledi.
İstanbul’un bazı bölgelerinde zeminin kötü olmasına rağmen doğru mühendislikle güvenli yapıların inşa edilebildiğini belirten Barış, 1999 Gölcük depreminde Yahya Kaptan bölgesinin buna iyi bir örnek olduğunu söyledi. Bu tür yapıların yaygınlaştırılması, olası bir Marmara depreminde can kaybını ciddi ölçüde azaltabilir.
Her Sarsıntı Büyük Bir Tehlike Değildir
Barış, küçük depremlerde bile halkın panikle dışarıya çıkmasını eleştirerek, bunun doğru bir davranış olmadığını dile getirdi. Her yapının çökecekmiş gibi algılanmasının yanlış olduğunu söyleyen Barış, “Gerçekten çöken binalar ya çok dayanıksız, ya da kolon-kirişleri kesilmiş yapılardır” dedi.
Barış’a göre, toplumda doğru deprem davranışı bilincinin oluşturulması hayati önemde. Bu sadece can güvenliği açısından değil, olası bir büyük depremde oluşacak kaosu da önlemek açısından kritik.
Afetlerde Hazırlık ve Teknoloji Hayat Kurtarır
Deprem hazırlığının bireyden kamuya kadar herkesin sorumluluğu olduğunu belirten Prof. Dr. Barış, özellikle evlerde, iş yerlerinde ve sanayi kuruluşlarında afet planlarının bulunmasının zorunlu olduğunu söyledi. Eğitimler, tatbikatlar ve zarar azaltıcı stratejilerin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Teknolojik çözümler konusunda ise özellikle erken uyarı sistemlerinin önemine değindi. Bu sistemlerin depremi önceden tahmin etmese de ilk gelen sarsıntı dalgası sayesinde insanlara birkaç saniyelik kritik bir zaman kazandırabileceğini belirtti. Ayrıca yapay zekâ destekli çözümlerin afet öncesi ve sonrası risk yönetiminde yaygınlaştırılmasının altını çizdi.
1999 ve 2023: İki Uyarı, Tek Mesaj
Barış, 1999 depreminden sonra yapı denetiminde önemli adımlar atıldığını ve 2000 sonrası yapılan binaların genellikle daha dayanıklı olduğunu belirtti. Ancak 2023 depremleriyle birlikte bu “milat” anlayışının yeniden hatırlanması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin, geçmişte 1840-1970 arasında 32 yıkıcı deprem yaşadığını hatırlatan Barış, “Şimdi daha sessiz bir dönem yaşıyoruz ama bu sonsuza kadar sürmeyecek” diyerek toplumun deprem gerçeğini unutmaması gerektiğini ifade etti.
