Türkiye’de milyonlarca emekli, dul ve yetimi yakından ilgilendiren emeklilik sistemi için yeni bir reform süreci başlatıldı. Mevcut yapıda yıllardır tartışma konusu olan aylık bağlama oranları, prim gün sayıları ve maaş hesaplama farklılıklarının giderilmesi amacıyla kurulan komisyon çalışmalarını sürdürüyor. İktidar kanadına yakın kaynaklara göre, sistemde yalnızca kısmi düzenlemeler değil, köklü değişiklikler de gündemde. Yaklaşık 17 milyona ulaşan emekli ve hak sahibi dosyasını kapsayan yeni modelle birlikte hem hesaplama yönteminin sadeleştirilmesi hem de gelir adaletinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
ÜÇLÜ AYLIK BAĞLAMA SİSTEMİ YERİNE TEK FORMÜL
Mevcut emeklilik sisteminde 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası çalışma sürelerine göre değişen üçlü aylık bağlama sistemi uygulanıyor. Bu durum, benzer prim gününe ve kazanca sahip kişilerin farklı maaş almasına yol açabiliyor. Yeni düzenleme ile bu çok katmanlı yapının sadeleştirilmesi planlanıyor.
Masadaki formüle göre herkes için sabit bir Aylık Bağlama Oranı (ABO) belirlenecek ve tek bir hesaplama yöntemi uygulanacak. Böylece emekli maaşlarında ortaya çıkan karmaşık hesaplama süreci daha anlaşılır hâle getirilecek. Ayrıca her yıl değişen ve zaman zaman eleştirilere neden olan güncelleme katsayısının da sabitlenmesi gündemde. Bu adımın, emekli aylıklarının öngörülebilirliğini artırması ve sistemdeki belirsizlikleri azaltması bekleniyor.
BAĞ-KUR VE SSK ARASINDA NORM BİRLİĞİ
Reform çalışmasının önemli başlıklarından biri de norm birliği. Hâlihazırda Bağ-Kur sigortalıları için 9 bin gün olan prim şartının 7 bin 200 güne düşürülmesi hedefleniyor. Bu düzenleme hayata geçerse, Bağ-Kur’lular ile SSK’lılar arasındaki prim günü farkı önemli ölçüde kapanmış olacak.
Ayrıca maaş bağlama sistemlerinin de eşitlenmesi planlanıyor. Böylece farklı sigorta kollarına tabi çalışanların emeklilik koşullarında daha adil bir yapı oluşturulması amaçlanıyor. Uzmanlara göre, prim gün sayısının düşürülmesi özellikle küçük esnaf ve kendi namına çalışanlar açısından önemli bir kolaylık sağlayabilir. Ancak düzenlemenin mali boyutu ve bütçeye etkisi de komisyonun değerlendirdiği başlıklar arasında yer alıyor.
“VATANDAŞLIK MAAŞI” MODELİ VE GETAD UYGULAMASI
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın talimatıyla hazırlanan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) de reform paketinin sosyal boyutunu oluşturuyor. 2026 yılında devreye alınması planlanan sistemle birlikte, belirlenen eşik gelirin altında kalan hanelerin gelirlerinin devlet tarafından tamamlanması öngörülüyor.
Eşik gelir modeline göre örneğin asgari ücret seviyesinin altında gelire sahip hanelere doğrudan destek sağlanacak. Bunun yanı sıra ihtiyaç sahibi emekli ve dar gelirlilere kira, gıda ve bölgesel koşullara göre ısınma yardımı yapılması da gündemde. Haziran ayında pilot mahallelerde başlaması planlanan uygulamanın kademeli olarak tüm Türkiye’ye yayılması hedefleniyor. Bu model, kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak anılmaya başladı.
BAYRAM İKRAMİYESİ ARTIŞI VE ÖDEME TAKVİMİ
Emeklileri yakından ilgilendiren bir diğer başlık ise bayram ikramiyeleri. Hâlihazırda 3 bin TL olarak ödenen ikramiyelerin bu yıl 5 bin ila 6 bin TL bandına çıkarılması bekleniyor. Kararın kesinleşmesi hâlinde emekliler iki bayramda toplam en az 10 bin TL ikramiye alabilecek.
Ramazan Bayramı’nın 20-24 Mart tarihlerine denk gelmesi nedeniyle ilk ödemelerin 9-14 Mart tarihleri arasında yapılması planlanıyor. Buna göre Bağ-Kur’lulara 9 Mart Pazartesi, Emekli Sandığı kapsamındakilere 10 Mart Salı günü ödeme yapılacak. SSK’lı emeklilerin ikramiyeleri ise 11-13 Mart tarihleri arasında, maaş ödeme günlerine göre üç grup hâlinde yatırılacak.
Emeklilik sisteminde planlanan bu kapsamlı değişikliklerin ne ölçüde hayata geçirileceği ve son şeklinin nasıl olacağı ise komisyon çalışmalarının ardından netleşecek. Ancak görünen o ki, milyonlarca kişiyi ilgilendiren yeni bir emeklilik dönemi için hazırlıklar hız kazanmış durumda.
