Dünya Sağlık Örgütü’ne bağlı çalışan uluslararası uzmanlar, iklim krizinin artık yalnızca çevresel bir sorun olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek acil çağrıda bulundu. DSÖ bünyesinde kurulan Pan-Avrupa İklim ve Sağlık Komisyonu tarafından hazırlanan kapsamlı raporda, aşırı sıcaklar, hava kirliliği, gıda güvensizliği ve bulaşıcı hastalıkların dünya genelinde insan yaşamını doğrudan tehdit ettiği vurgulandı. Uzmanlar, Covid-19 ve Mpox salgınlarında uygulanan uluslararası acil durum mekanizmalarının iklim krizi için de devreye alınmasını isterken, mevcut gidişatın geri dönüşü zor sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
İKLİM KRİZİ HALK SAĞLIĞINI DOĞRUDAN TEHDİT EDİYOR
Raporda, iklim krizinin etkilerinin artık yalnızca doğa olaylarıyla sınırlı kalmadığına dikkat çekildi. Özellikle aşırı sıcak hava dalgalarının her geçen yıl daha fazla can kaybına yol açtığı belirtilirken, hava kirliliği kaynaklı hastalıkların da ciddi biçimde arttığı ifade edildi. Uzmanlar, dang humması gibi tropikal hastalıkların daha önce görülmediği bölgelere yayılmasının küresel sağlık sistemi açısından alarm verici olduğunu kaydetti.
Hazırlanan değerlendirmede, iklim kaynaklı sağlık tehditlerinin pandemi düzeyinde ele alınması gerektiği vurgulanırken, küresel koordinasyon olmadan etkili sonuç alınmasının mümkün olmadığı belirtildi. Uzmanlara göre “küresel kamu sağlığı acil durumu” ilanı, ülkelerin ortak hareket etmesini sağlayacak kritik bir eşik olabilir.
FOSİL YAKIT DESTEĞİ İÇİN ÇARPICI UYARI
Komisyon raporunda, fosil yakıt endüstrisine sağlanan devlet destekleri de sert şekilde eleştirildi. Yalnızca Avrupa’da fosil yakıt kullanımına bağlı nedenlerle yılda yaklaşık 600 bin kişinin erken yaşamını yitirdiği bilgisine yer verildi. Uzmanlar, hükümetlerin kamu kaynaklarını çevreyi kirleten sektörlere aktarmaya devam etmesinin sağlık krizini derinleştirdiğini savundu.
Raporda ayrıca temiz enerji yatırımlarının artırılması, karbon salımının düşürülmesi ve sürdürülebilir ulaşım politikalarının hızlandırılması gerektiği ifade edildi. Uzmanlara göre iklim krizinin sağlık üzerindeki etkilerini azaltmanın yolu, enerji politikalarının köklü biçimde değiştirilmesinden geçiyor.
RUH SAĞLIĞI KRİZİ DE DERİNLEŞİYOR
Uzmanlar, iklim krizinin yalnızca fiziksel hastalıkları değil, ruh sağlığını da ciddi biçimde etkilediğini belirtti. Artan sıcaklıklar, doğal afetler ve geleceğe yönelik belirsizliklerin özellikle genç nüfusta kaygı bozukluklarını artırdığı ifade edildi. “İklim kaygısı” olarak tanımlanan psikolojik sorunların dünya genelinde daha yaygın hale geldiği kaydedildi.
Raporda; temiz hava, yalıtımlı konutlar ve sürdürülebilir gıda politikalarının hem insan sağlığını hem de çevreyi koruyabilecek temel adımlar olduğu vurgulandı. Uzmanlara göre hükümetlerin sağlık politikaları ile iklim politikalarını birbirinden ayrı değerlendirmesi artık mümkün değil.
