Yürürlüğe giren 7221 sayılı kanun kapsamında harekete geçen yetkililer, web sitelerinde harita bulunduran ticari işletmelerden "coğrafi veri izni" adı altında lisans bedeli talep etmeye başladı. Uygulamanın devasa idari para cezalarını beraberinde getirmesi, başta turizm sektörü olmak üzere tüm ticari ekosistemde deprem etkisi yarattı.
YERLİ İŞLETMELER CEZALANDIRILIYOR, KÜRESEL DEVLER MUAF MI?
Uygulamaya en sert tepki turizm sektöründen geldi. Seyahat Acentaları Yöneticileri Derneği (SAYD) Başkanı Mehmet Gem, bu yeni idari yükü ticaret hayatını felç edecek devasa bir "tsunami" olarak nitelendirdi. Milyonlarca pasif kullanıcının ceza riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten Gem, veri satışından haksız kazanç sağlayan küresel teknoloji devlerine imtiyaz tanınırken yerli esnafın hedef alınmasını şu sözlerle eleştirdi:
"İlgili makamlara açıkça soruyoruz: Merkezleri yurt dışında bulunan, ülkemize ait konum verilerini işleyip pazarlayan dev arama motorlarına ve küresel platformlara bu tarifeyi uygulayabilecek misiniz? Uluslararası şirketler tahsilattan muaf kalacakken, yurt içindeki işletmelerimizin hazır bir 'gelir rezervi' olarak görülüp ağır maliyetlere çarptırılması, kendi esnafımızı kendi elimizle cezalandırmaktır."
MESLEK ODALARINA VE ÇATI ÖRGÜTLERE SERT TEPKİ: "ÖLÜ TAKLİDİ YAPIYORLAR"
Sürecin sessizlikle geçiştirilmesine isyan eden Mehmet Gem, başta Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) olmak üzere meslek odalarını eleştiri yağmuruna tuttu. TÜRSAB yönetiminin idareden gelen dayatmaya karşı 15 gün boyunca sessiz kalarak tehlikeli bir emsal yarattığını belirten Gem, konaklama sektörünü de hedef alarak şunları kaydetti:
"Konaklama alanında faaliyet gösteren dernekler, 'bize dokunmayan yılan bin yaşasın' mantığıyla sessizliğe bürünmüş, adeta ölü taklidi yapmaktadır. Milyonlarca ticari işletme barındıran Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve bağlı Ticaret Odalarını, derhal siyasiler ve ilgili Bakanlıklar nezdinde ağırlığını koymaya davet ediyoruz."
İŞLETMELER İÇİN HUKUKİ KORUMA REHBERİ: CEZA YEMEMEK İÇİN NE YAPMALI?
Dernek yönetimi, esnafın ve şirketlerin altından kalkamayacakları lisans bedelleri ve cezalarla ezilmesini önlemek amacıyla acil bir "saha eylem planı" yayımladı. Uzmanlar tarafından hazırlanan rehberde işletmelere şu hayati uyarılar yapıldı:
-
Bakanlık Portalına Dikkat: Bakanlık portalı üzerinden sisteme doğrudan giriş yapmayın. Portala kayıt yaptırmak, hukuken "coğrafi veri üreticisi" olduğunuzu peşinen kabul etmek anlamına geliyor.
-
Dış Bağlantı Kullanın: Kendi sunucularınızda konum verisi depolamak yerine, küresel platformların dış bağlantı (embed/link) özelliklerini kullanmaya özen gösterin.
-
Hukuki Şerh Ekleyin: Web sayfalarına eklenecek haritaların yanına, konum paylaşımının ticari bir veri satışı olmadığı, sadece "tüketiciyi aydınlatma yükümlülüğü" kapsamında yapıldığına dair açık bir hukuki şerh düşün.
-
Metinsel Adres Tarifi: Sosyal medya ve web sitelerinde dinamik haritalar kullanmak yerine, metinsel adres tariflerini (yazı ile yönlendirme) tercih ederek riskleri en aza indirin.
-
15 Günlük İtiraz Süresi: Bakanlıktan resmi tebligat alan işletmelerin, yüksek cezalarla karşılaşmamak için 15 gün içerisinde idareye itiraz dilekçesi sunması şarttır. İtirazı reddedilen firmalar, idare mahkemelerinde yürütmeyi durdurma talepli iptal davası açarak yasal haklarını arayabilir.
