5 Maddede Organ Bağışı!

Google’a “ organ bağışı” yazmaya kalkarsanız arama tahminlerinde “Organ bağışı caiz mi?” gibi sorularla karşılaşırsınız çünkü vatandaş böyle aratıyor… Diğer yandan “Organ bağışlayanlara yoğun bakımlarda iyi bakılmıyor!” gibi şehir efsaneleri… 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası nedeniyle üzerinde söylemlerin çoğaldığı şu günlerde organ bağışı nedir ne değildir toparlayalım.

Organ Bağışı

Kişinin rızasıyla organlarının tamamını ya da bir kısmını ihtiyaç duyan başka birine bağışlaması, tamamen gönüllülük esasına dayalı bir uygulamadır. Hukuken reşit ve akli dengesi yerinde olan herkes organ bağışlayabilir. Türkiye Organ ve Doku Bağış Bilgi Sistemi (TODBS) üzerinden kayıt altına alınan bağışlar, E-Devlet entegrasyonu sayesinde vatandaşlar tarafından kolaylıkla görüntülenebilir.

Organ Nakli

Organ nakli 2 yolla yapılır: Canlıdan canlıya ya da beyin ölümü gerçekleşmiş insanlardan organ bekleyen hastalara yapılan nakiller… Örneğin uygun şartlar varsa, böbreğinizin tekini diyaliz hastası yakınınıza bağışlayabilir, onun iyileşmesine vesile olabilirsiniz. Hem verici hem alıcı hayatlarına devam eder. Bu canlıdan canlıya organ nakline bir örnek. Diğeri ise beyin ölümü gerçekleşmiş kişiden alınan organın hasta kişinin hastalıklı organı ile değiştirilmesi. Örneğin yoğun bakımda solunum cihazına bağlı ve beyin ölümü gerçekleşmiş kişinin yakınları, sevdiklerinin öldükten sonra birilerine şifa olması adına organlarını bağışlayabilir ve organ bekleyen uygun bir hastaya bu organlar nakledilebilir.

Ne yazık ki ülkemizde organ bekleyen hasta sayısı çok ama organ bağışı az olduğu için beyin ölümü gerçekleşen kişilerden değil de canlıdan canlıya yapılan nakiller fazla.  Türkiye’de 2021 yılında 1600 civarında karaciğer ve 3600 civarında böbrek nakli yapılmış. Bu nakillerin yaklaşık %10’u beyin ölümü gerçekleşen kişilerden alınan organlardan, %90’ı ise canlı vericili nakillerden… Çünkü bağış yok!

Peki Neden?

Konuyla ilgili farkındalığımız / bilgimiz yok ya da daha kötüsü yalan yanlış şeyler biliyoruz… 5 maddede sıralayalım:

1-      Organ bağışı dinen uygun değildir: “Her kim bir hayatı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur.” (El-Mâide, 5/32) ayetiyle İslam dini kan, doku ve organ naklini uygun görmüş, Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu da caiz kılınan organ nakli için açık ve resmi beyanda bulunmuştur.

https://kurul.diyanet.gov.tr/Cevap-Ara/993/organ-nakli-ve-bagisi-caiz-midir

Diğer bütün büyük dinler de organ bağış ve naklini uygun görmektedir. Transplantasyonun başladığı ilk yıllarda Katolik kiliseler bu konuda olumsuzdu ancak zaman içerisinde bilimin aydınlığıyla fikirleri yeniden şekillenerek olumlu hale geldi. Nitekim Katolik kiliselerin oldukça etkili olduğu ülkelerden İspanya bugün organ bağış ve naklinde Avrupa’da 1. sıradadır.

2-      Organ bağışladığımın bilinmesi riskli: “Organ bağış kartım birinin eline geçerse organ mafyası peşime düşer, hayattayken organlarımdan / canımdan olurum!” gibi düşünceler yaygın. Oysaki organ mafyası diye tabir edilen insanların organlarınızı bağışladığınızla ilgili ne bir karta ne bir bilgiye ihtiyaçları var… Eğer insanlar organ ticareti denen şeyden mütevellit bir risk altındaysa bile bu, organlarımızı bağışlayıp bağışlamadığımızla ilgili değil. Kaldı ki bir organın işe yarayabilmesi / nakledilebilmesi için gerekli koşullar iyi bilinirse bu şehir efsanelerine olan inanç da azalacaktır. Öyle kolay değil bir organın nakledilebilmesi… “Geldim, çaldım, kullandım.” gibi basit bir konu değil.

3-      Organ bağışlayanlara yoğun bakımda iyi bakmıyorlar: “Eğer organ bağışlamışsam, hastaneye / yoğun bakıma düştüğümde beni yaşatmak için yeterince uğraşmazlar, hemen ölümün gerçekleşmesi ve organların alınmasına odaklanırlar.” Bir diğer şehir efsanesi…

Öncelikle, organ nakli yalnızca ve yalnızca beyin ölümü gerçekleşmiş kişilerden yapılır. Yani kişi bir hastanenin yoğun bakımında solunum cihazına bağlı olarak yaşamını yitirmiştir. Beyin fonksiyonları tamamen durmuş ama organları henüz zarar görmemiştir. Ve beyin ölümünün gerçekleşmiş olması demek, kesin bir şekilde kişinin hayatının sona ermesi demektir, geri dönüş mümkün değildir. Zaman zaman “yeniden hayata döndü” diye izlediğimiz haberlerde olan şey, beyin ölümü gerçekleşen değil “bitkisel hayattaki” kişinin dönüşüdür. Yaşama dönme şansı olan bir hastanın “fişinin erken çekilmesi” ne tıbben ne hukuken mümkün değil.

Hekimlerin biricik amacı kendisine başvuran hastayı tedavi etmektir. Yaşatmak için yemin edenler, organ bekleyen bir hasta için neden ve nasıl başka bir hastanın ömrünü kısaltma girişiminde bulunabilsin? Sizinle ilgilenen hekim zaten organ nakli hekimi değildir. Bu tıbbın işleyişine aykırı. Organ nakliyle ilgilenen bir hekime hakkınızda bilgi gitmesi için tek bir sebep olabilir: beyin ölümünüzün gerçekleşmiş olması…

4-      Organ nakli acı verir: Başka bir yanlış bilgi de organların alımı sırasında kişinin acı çekeceği yönündedir. Fakat elbette bu mümkün değil. Zira beyin ölümü gerçekleşen bir kişi –ki bu kararın verilmiş olması sıkı ve bilimsel kurallara bağlı- tıbben ölmüş biridir. Herhangi bir beyinsel fonksiyonu kalmamış bireylerin acı çekmesi olası değil. Çünkü acı hissedebilmemiz için canlı beyin hücrelerine ihtiyacımız var.

Ve organ nakillerinde alıcıya verilen azami önem verici için de geçerlidir…

Canlıdan canlıya nakillerde de tüm tıbbi operasyonlar titizlikle, ameliyathane ortamında genel anestezi altında yapılır. Tıpkı normal ameliyatlar gibi, nakil operasyonlarında da kişilerin acı duyması mümkün değildir.

5-      Konuyla ilgili fikrim yok: Organ bağışının önemine dair herhangi bir fikri olmayanların, daha önce bu konuda hiç düşünmedim diyenlerin sayısı da az değil. Ki bu, ilk 4 maddedeki yanlış bilgi ve inanışlardan daha kolay bir engel… Eğer organ bağışlamak gibi iyi bir niyetimiz varsa, tüm dini, geleneksel, toplumsal inançlarımızla birlikte bilimin insan hayatına katkısı karşısında hassassak, biz öldükten sonra birilerine hayat olabilecek organlarımız neden çürüyüp gitsin ki diye düşünmeye başlamışsak, bir gün kendim ya da sevdiklerim için de böyle bir ihtiyaç hâsıl olabilir ve biz de bağışlanmış bir organ bekleyenler listesinde sıraya girmiş bulunabiliriz diyorsak… İnsani dayanışma adına en azından nesnel bir araştırıp öğrenme sürecine girer, gereği için aksiyon alabiliriz demektir. 

Çünkü organ bağışı, yaşama duyulan saygı, insanlığa olan inanç demektir; hiç bitmesin… 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Züleyha ABDÜLBAKİOĞLU - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bugün Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bugün Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Bugün Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bugün Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

01

HBK - Organ bağışı yapanlardan biri olarak devletin bu konuda çok sağlıklı bir yapı ve hukuksal kaide oluşturduğundan şüpheliyim;ben bağış yaptığım an bunun kati karar olması lazım ama şuan ki hukuksal işleyişi bilmemekle beraber bunun yasal vasiler tarafından tekraren onayı gerekiyor denmişti halen öyleyse bunun düzeltilip kişinin özgür beyanı imza altına alındıktan sonra başkaca bir işleme gerek olmaması organ bağışı sürecinde ki zaman kavramının önemine binaen çok ciddi bir husus olduğunu düşünüyorum

Tüm bilgi paylaşımlarınız ve yazınız için teşekkürler kaleminize sağlık

Yanıtla . 1Beğen . 0Beğenme 09 Kasım 17:32