Reklamı Kapat

Psikolojik Esneklik Nedir? Nasıl Geliştirilir?

Psikolojik esneklik, kişinin tüm hoş olmayan düşünceler, hisler, bedensel duyumlardan bağımsız olarak davranışlarını duruma ve kişisel değerlerine göre seçerken şimdiki anla temas halinde kalabilme yeteneğidir. Başka bir deyişle psikolojik esneklik istenmeyen duygular, düşünceler dahil olmak üzere seçilen değerlerin hizmetinde bir davranış kalıbı içinde hareket ederek tüm duyguların, düşüncelerin tamamıyla farkında olma, onları kucaklama ve şimdiki zamanda kalabilmektir.

Birçoğumuz bize rahatsızlık veren duygu, düşünce ve bedensel duyumlarla karşı karşıya gelmemek için bir şeyleri deneyimlemekten kaçınıyoruz. Bize rahatsızlık veren duygulardan kaçarken aslında değer verdiğimiz şeylere yönelmekten de alıkoyuyoruz kendimizi. Bugüne dek bize acının kurtulması gereken bir duygu olduğu öğretildi. Halbuki acı bastırılmaya çalışıldıkça tam tersi olarak daha çok hissedilen bir duygu olarak çıkıyor karşımıza. Acı duygusunu hissederken aynı zamanda bastırmaya çalıştığımız için de ek olarak acı çekiyoruz. ACT (Kabul ve Adanmışlık terapisi) terapisti Prof. Dr. Robyn D. Walser acıyı bastırmaya çalışmamızın aslında aynı zamanda neşeyi de bastırmaya çalışmamıza neden olduğunu çünkü sadece hedeflenmiş bir duyguyu bastıramayacağımızı söyler. Bu yüzden hoşnut olmadığımız bir duyguya sahip olmamayı dilerken hayatımızdaki hoşnut olduğumuz duygulara da aynı şekilde sahip olamamış oluyoruz. Bu sebeple psikolojik esnekliğe sahip olmayı denemek bu noktada önemli bir şeydir. İstenmeyen duyguları kontrol edebilmek için kısa vadede rahatlık sağlayan ve çözümmüş gibi gelen deneyimsel kaçınmanın yerine tüm duygularımızı ve düşüncelerimizi kabul edip uzun vadeli değerlerimize yönelmeyi sağlar psikolojik esneklik.

Psikolojik esnekliğin bir mutluluk veya rahatlık durumu değil, aynı zamanda zor düşünceler ve duygular ortaya çıktığında da değişen yaşam talepleri arasında esnek bir şekilde gezinme yeteneği olduğunu fark etmek önemlidir. Araştırmalar gösteriyor ki Kabul ve Adanmışlık terapisi ile amaçlanan psikolojik esneklik depresyon, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu gibi bir dizi klinik bozukluklarda fayda gösteriyor. Araştırmalar aynı zamanda bu esnekliğin öz yönetimi ve başa çıkmayı geliştirdiğini, stresi azalttığını ve hayat kalitesini arttırdığını gösteriyor.

Peki psikolojik esnekliğimizi nasıl arttırabiliriz?

İlk olarak her gün yeni bir şey öğrenmeye çalışarak zihninizi harekete geçirin. Karmaşık veya uzun bir bilgi olmasına gerek yok. Bir sanatçının ismi, herhangi bir olayın tarihi, yabancı dilde veya kendi dilinizde yeni bir kelime olabilir. Bunu yapmak beyninizin önemli yapılarını harekete geçiren harika bir zihin egzersizidir.

İkinci olarak sık sık farklı şeyler yapmaya çalışın. Günlük rutinlerinizde değişiklikler yapın. Bu bardağı baskın elinizle değil diğer elinizle tutabilirsiniz veya televizyonu her zaman izlediğiniz koltuk yerine başka bir tarafta oturmayı tercih edebilirsiniz. Her zaman yaptığınız şeyleri değiştirerek farklı aktif olmayan yolları kuvvetlendirerek zihniniz için başka bir esneklik kazandırmış olursunuz.

Üçüncü olarak farklı şeyler deneyin. Normalde giydiğiniz kıyafetlerden daha farklı bir kıyafet giyebilir, işinize farklı bir yoldan gitmeyi deneyebilir veya hiç tatmadığınız bir yemeği sipariş verebilirsiniz. Bu da beyni, zihni ve ruhu dengeli ve çevik tutmaya yardımcı olan yeni yollarla harekete geçirir ve uyarır.

Sonuncusu ve en önemlisi kontrol alanınızdan çıkın. İnsanlar doğal bir yatkınlık olarak tanıdık davranışları devam ettirmeye meyilliyiz. En az direniş gerektiren yolun genellikle olmak istemediğiniz bir yere gitmenize neden olduğunu unutmayın. Bu nedenle, düzenli olarak hafif stresli aktivitelerle kendinize meydan okumaya çalışın. Sizi normalden daha fazla zorlayacak bir yapboz yapmayı deneyebilir, kendinize saklamak yerine bir konuşma başlatabilir, birisi sizi üzdüğünde veya haksızlığa uğrattığında hiçbir şey söylememek yerine duygularınızı karşı tarafa belli edip kendinizi savunabilirsiniz.

Bazen başlamak ve bunları uygulamak zor gelebilir. Küçük ama aynı zamanda hayatınızda değişiklik yaratabilecek şeylerden başlamanız faydalı olacaktır. Bir bakmışsınız hayatınızda umduğunuzdan daha büyük değişiklikler yapmaya başlamışsınız.

Kaynak:

Psychology Today: Four Simple Ways to Increase Your Psychological Flexibility

Bergman, M., & Keitel, M. A. (2020). At the heart of meaning-making: an acceptance and commitment approach to developing adaptive meaning following acute cardiac events. In Navigating Life Transitions for Meaning (pp. 145-164). Academic Press.

Ramaci, T., Bellini, D., Presti, G., & Santisi, G. (2019). Psychological flexibility and mindfulness as predictors of individual outcomes in hospital health workers. Frontiers in psychology, 10, 1302.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar İlayda YAPICI - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Bugün Kocaeli Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Bugün Kocaeli Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Bugün Kocaeli Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Bugün Kocaeli Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Sizce Kocaeli'nin En Başarılı Belediye Başkanı Kim?