Boşanma sonrası soyadı değişikliği nedeniyle diploma yenileme talebiyle ilgili kritik bir başvuruya ilişkin karar açıklandı. Yükseköğretim Kurulu (Yükseköğretim Kurulu) ve Kamu Denetçiliği Kurumu’nun (Kamu Denetçiliği Kurumu) değerlendirmeleri sonucunda, güncel soyadı ile diploma düzenlenmesine ilişkin önemli bir emsal ortaya çıktı. Karar, “boşanma sonrası soyadı değişikliği”, “diploma yenileme” ve “yeni soyadı ile diploma düzenlenmesi” konularında dikkat çeken hukuki çerçeveyi yeniden gündeme taşıdı.
KDK’DAN DİKKAT ÇEKEN DEĞERLENDİRME
Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 16/06/2026 tarihli kararında, başvuranın boşanma sonrası soyadı değişikliği nedeniyle yüksek lisans diplomasının güncel kimlik bilgilerine göre yeniden düzenlenmesi talebi incelendi.
Marmara Üniversitesi tarafından daha önce reddedilen başvuruda, üniversite mevzuatı gerekçe gösterilmişti. Ancak KDK, somut olayın değerlendirilmesinde idarenin takdir yetkisini ölçülü kullanmadığını belirterek önemli bir tespit yaptı.
Kararda, bireyin mesleki ve akademik süreçlerinde güncel kimlik bilgileriyle işlem yapmasının zorlaştığı, bu durumun ise “orantısız bir külfet” oluşturduğu vurgulandı. Böylece “boşanma sonrası soyadı değişikliği” nedeniyle diploma yenileme talebinin reddi, kamu yararı ile bireysel menfaat dengesi açısından eleştirildi.
YÖK GÖRÜŞÜ NE DEDİ?
Yükseköğretim Kurulu’nun değerlendirmesinde, 7039 sayılı düzenleme ve ilgili mevzuat kapsamında, ad veya soyadı değişikliğine ilişkin yargı kararı bulunması halinde ikinci nüsha diploma düzenlenebileceği ifade edildi.
Bu kapsamda “yeni soyadı ile diploma düzenlenmesi” mümkün olabiliyor. Ancak uygulamada üniversiteler, çoğu durumda mezuniyet tarihindeki soyadı üzerinden işlem yapmaya devam ediyor.
Bu durum, özellikle “boşanma sonrası soyadı değişikliği” yaşayan mezunların idari süreçlerde kimlik uyumsuzluğu nedeniyle zorluk yaşamasına yol açabiliyor.
ÜNİVERSİTE MEVZUATI VE DİPLOMA DÜZENLEME SÜRECİ
Marmara Üniversitesi Mezuniyet Belgelerine İlişkin Yönerge’de, diplomanın mezuniyet tarihindeki ad ve soyadı ile düzenleneceği açıkça belirtiliyor.
Ayrıca mezuniyet sonrası değişikliklerde yeni diploma düzenlenebilmesi için çoğu durumda “yeni diploma düzenlenmesine dair mahkeme kararı” şartı aranıyor.
Bu nedenle “diploma yenileme” talepleri, idari başvuru süreçlerinde sık sık reddedilebiliyor. Ancak KDK kararında bu yaklaşımın her somut olayda ayrıca değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
EMSAL KARAR VE SONUÇ
KDK, yaptığı değerlendirmede başvurunun kabul edilmesi gerektiğine hükmederek Marmara Üniversitesi Rektörlüğü’ne “yeni soyadıyla diploma düzenlenmesi” yönünde tavsiye kararı verdi.
Kararda, “boşanma sonrası soyadı değişikliği” nedeniyle diploma yenileme talebinin reddinin hukuki ve idari açıdan ölçüsüz olduğu belirtilerek, kamu hizmeti ile bireysel haklar arasında denge kurulması gerektiği ifade edildi.
Bu karar, ilerleyen süreçte benzer başvurular için emsal niteliği taşıyabilecek “YÖK KDK kararı” olarak değerlendiriliyor.